Kokhalzen door een Kunstgebit: Oorzaken en Oplossingen

Moet u kokhalzen wanneer u uw kunstgebit indoet of draagt? Dan bent u niet de enige. Kokhalzen door een kunstgebit is een probleem waar veel prothesedragers mee te maken krijgen, vooral bij een bovenkunstgebit met gehemelteplaat. De kokhalsreflex is een natuurlijk beschermingsmechanisme van het lichaam, maar kan het dagelijks functioneren met een gebitsprothese ernstig bemoeilijken. Het gevolg: moeite met eten, praten en zelfs het indoen van de prothese.

Het goede nieuws is dat er effectieve oplossingen bestaan. Van het laten aanpassen van uw kunstgebit tot het overstappen op een prothese zonder gehemelteplaat of een klikgebit op implantaten: er zijn meerdere mogelijkheden om het kokhalzen te verminderen of volledig te verhelpen. Hieronder gaan we in op de oorzaken, de rol van de kokhalsreflex, praktische oplossingen en concrete tips om het kokhalzen onder controle te krijgen.

Ervaart u problemen bij het wennen aan uw kunstgebit? Kokhalzen is een van de meest genoemde klachten in de wenfase. Lees verder om te ontdekken wat u kunt doen.

Kokhalzen door een kunstgebit: oorzaken

De oorzaken van kokhalzen bij het dragen van een kunstgebit zijn divers. In veel gevallen spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol. Het is belangrijk om de oorzaak te achterhalen, omdat de juiste oplossing hiervan afhankelijk is.

De meest voorkomende oorzaken van kokhalzen door een gebitsprothese zijn:

• Gehemelteplaat te groot of te dik: De plaat van het bovenkunstgebit bedekt het gehemelte en kan het zachte gedeelte achter in de mond raken. Dit is de meest voorkomende oorzaak van kokhalzen bij een bovenprothese.
• Prothese reikt te ver naar achteren: Wanneer de achterrand van het kunstgebit voorbij de overgangszone van het harde naar het zachte gehemelte komt, wordt de kokhalsreflex direct geactiveerd.
• Slechte pasvorm: Een loszittend kunstgebit beweegt tijdens het dragen, waardoor het onverwacht tegen gevoelige plekken in de mond drukt en de kokhalsreflex opwekt.
• Angst en spanning: Psychologische factoren spelen een grote rol. Stress en de verwachting van kokhalzen kunnen de reflex versterken, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.
• Gevoelig gehemelte: Sommige mensen hebben van nature een sterker dan gemiddelde kokhalsreflex, waardoor zij gevoeliger reageren op elk voorwerp in de mond.
• Overmatig gebruik van kleefpasta: Te veel kleefmiddel kan de prothese dikker maken en de achterrand veranderen, waardoor het gehemelte meer wordt geprikkeld.

Bij Tandprotheticuspraktijk Dokman onderzoeken wij altijd eerst welke oorzaak of combinatie van oorzaken het kokhalzen veroorzaakt. Pas wanneer de oorzaak duidelijk is, kunnen wij de juiste oplossing voorstellen.

Waarom de kokhalsreflex wordt geactiveerd

De kokhalsreflex (ook wel brekingsreflex of würgreflex) is een onbewust beschermingsmechanisme van het lichaam. Het voorkomt dat er voorwerpen in de keel terechtkomen die de luchtweg kunnen blokkeren. Wanneer gevoelige zones achter in de mond of op het zachte gehemelte worden aangeraakt, stuurt het zenuwstelsel direct een signaal naar de spieren in de keel en de maag. Het resultaat: kokhalzen of zelfs braken.

Bij het dragen van een kunstgebit, met name een bovenprothese met gehemelteplaat, wordt deze zone voortdurend geprikkeld. Het lichaam herkent de prothese als een vreemd voorwerp en reageert met de kokhalsreflex. Dit is vooral in het begin het geval, wanneer de mond nog niet gewend is aan de aanwezigheid van de prothese.

De kokhalsreflex verschilt sterk per persoon. Sommige mensen hebben een zeer gevoelige kokhalsreflex die al wordt geactiveerd wanneer er iets halverwege de tong komt. Bij anderen is de reflex nauwelijks merkbaar. De gevoeligheid van de kokhalsreflex wordt beinvloed door:

• Anatomie: De positie en grootte van het zachte gehemelte, de tonsillen en de tongbasis bepalen mede hoe gevoelig de kokhalsreflex is.
• Psychologische factoren: Angst, stress en negatieve ervaringen met tandheelkundige behandelingen versterken de kokhalsreflex aanzienlijk.
• Gewenning: Het lichaam kan wennen aan de aanwezigheid van een prothese, waardoor de kokhalsreflex in de loop van de tijd afneemt.

Het is belangrijk om te weten dat kokhalzen bij een kunstgebit niet iets is waar u zich bij neer hoeft te leggen. In de meeste gevallen is het probleem op te lossen door de juiste aanpassingen aan de prothese of door te kiezen voor een alternatief type gebitsprothese dat het gevoelige gebied vermijdt.

Is uw kunstgebit te groot of verkeerd gevormd?

Een veelvoorkomende oorzaak van kokhalzen is een kunstgebit dat te groot is of niet goed is afgewerkt. Met name bij een bovenkunstgebit is de afmeting van de gehemelteplaat cruciaal. Reikt de achterrand te ver naar achteren, dan komt deze in contact met het zachte gehemelte - precies het gebied waar de kokhalsreflex het sterkst is.

Hoe herkent u een kunstgebit dat te groot of verkeerd gevormd is? Let op de volgende signalen:

• U voelt de achterrand van het kunstgebit tegen het zachte, beweeglijke deel van het gehemelte drukken
• U heeft een constant vol gevoel in de mond, alsof er te veel materiaal aanwezig is
• Het kokhalzen begint direct bij het indoen of kort daarna
• U heeft moeite met praten omdat de prothese de tongbeweging belemmert
• Het kokhalzen neemt niet af na weken van gewenning

Een te groot kunstgebit is niet iets om te negeren. Door de verkeerde afmetingen kan de prothese niet alleen kokhalzen veroorzaken, maar ook drukplekken, irritatie en onnodig ongemak geven. Bij onze praktijk meten wij de exacte grenzen van het harde en zachte gehemelte nauwkeurig op. De achterrand van het kunstgebit wordt precies op de overgang geplaatst, zodat er voldoende zuigkracht is voor houvast, maar het zachte gehemelte niet onnodig wordt geprikkeld.

Twijfelt u of uw kunstgebit goed past? Laat het kunstgebit beoordelen en aanpassen door een ervaren tandprotheticus. Een kleine aanpassing aan de achterrand kan al een wereld van verschil maken.

Oplossingen: aanpassing of kunstgebit zonder gehemelteplaat

De beste oplossing voor kokhalzen bij een kunstgebit hangt af van de oorzaak en de ernst van het probleem. In veel gevallen is een relatief eenvoudige aanpassing al voldoende. In andere gevallen is het overstappen op een ander type prothese de beste optie.

Aanpassing van het bestaande kunstgebit

De eerste stap is altijd het beoordelen en aanpassen van het huidige kunstgebit. De tandprotheticus controleert of de achterrand van de prothese niet te ver naar achteren reikt en of de gehemelteplaat de juiste dikte heeft. Door de achterrand iets in te korten of dunner te slijpen, wordt het gevoelige deel van het gehemelte minder geprikkeld. Dit is een snelle en effectieve ingreep die in veel gevallen het kokhalzen al aanzienlijk vermindert.

Daarnaast beoordeelt de tandprotheticus de algehele pasvorm van de prothese. Een loszittend kunstgebit beweegt in de mond en kan daardoor onverwachts het zachte gehemelte raken. Door de prothese te laten aanpassen of opnieuw te laten opvullen (rebasen), wordt de stabiliteit verbeterd en neemt het kokhalzen af.

Kunstgebit zonder gehemelteplaat

Voor mensen met een ernstige kokhalsreflex kan een kunstgebit zonder gehemelteplaat de uitkomst bieden. Bij een conventioneel bovenkunstgebit is de gehemelteplaat noodzakelijk voor zuigkracht en houvast. Maar wanneer de prothese op implantaten wordt geplaatst, is de gehemelteplaat overbodig. Het kunstgebit klikt vast op de implantaten en het gehemelte blijft volledig vrij.

De voordelen van een prothese zonder gehemelteplaat zijn aanzienlijk: geen kokhalzen meer, beter proeven van voedsel (het gehemelte is immers vrij), een natuurlijker mondgevoel en meer draagcomfort. Bij de praktijk adviseren wij regelmatig een prothese op implantaten aan patienten die veel last hebben van kokhalzen door de gehemelteplaat.

Klikgebit als alternatief

Het klikgebit is een van de meest effectieve oplossingen voor kokhalzen bij een bovenkunstgebit. Een klikgebit is een uitneembare prothese die vastklikt op twee of meer tandheelkundige implantaten. Doordat de prothese stevig verankerd zit in de kaak, is een gehemelteplaat niet meer nodig voor houvast.

Hoe werkt een klikgebit? De tandarts of kaakchirurg plaatst eerst de implantaten in de kaak. Na een genezingsperiode van enkele maanden maakt de tandprotheticus een prothese die precies past op de implantaten. De prothese klikt op de implantaten vast met speciale drukknoppen of een stegverbinding. U kunt het klikgebit zelf in- en uitnemen voor reiniging.

De voordelen van een klikgebit bij kokhalsproblemen zijn:

• Geen gehemelteplaat nodig: Het gehemelte blijft vrij, waardoor de kokhalsreflex niet wordt geactiveerd
• Stevige houvast: De prothese zit vast op implantaten en beweegt niet, waardoor onverwachte prikkeling van het gehemelte wordt voorkomen
• Beter proeven: Zonder gehemelteplaat zijn de smaakpapillen op het gehemelte niet bedekt, waardoor u beter kunt proeven
• Meer comfort: Het klikgebit voelt compacter en natuurlijker aan dan een conventionele prothese met gehemelteplaat
• Geen kleefpasta nodig: Het klikgebit houdt zichzelf vast op de implantaten, waardoor kleefpasta overbodig wordt

Bij onze praktijk begeleiden wij u door het volledige traject van een klikgebit: van het eerste adviesgesprek tot de uiteindelijke plaatsing en nazorg. Wij werken samen met ervaren kaakchirurgen in de regio voor het plaatsen van de implantaten en vervaardigen het klikgebit in ons eigen laboratorium.

Tips om kokhalzen te verminderen

Naast professionele oplossingen zijn er verschillende praktische tips die u zelf kunt toepassen om het kokhalzen bij uw kunstgebit te verminderen. Deze tips zijn met name nuttig in de wenfase of als aanvulling op een behandeling door de tandprotheticus.

Helpen deze tips onvoldoende? Dan is het raadzaam om de tandprotheticus te bezoeken. Vaak is een combinatie van professionele aanpassing en zelfhulptechnieken het meest effectief.

Wanneer naar de tandprotheticus

In de eerste weken na het plaatsen van een nieuw kunstgebit is enig ongemak normaal. Uw mond moet wennen aan de prothese en de kokhalsreflex kan in het begin sterker zijn dan gebruikelijk. Maar wanneer is het tijd om professionele hulp te zoeken?

Maak een afspraak bij de tandprotheticus wanneer:

• Het kokhalzen niet afneemt na drie tot vier weken dragen
• U het kunstgebit niet kunt indoen zonder hevig te kokhalzen
• Het kokhalzen erger wordt in plaats van minder
• U het kunstgebit niet meer durft te dragen vanwege het kokhalzen
• U het gevoel heeft dat het kunstgebit te groot is of te ver naar achteren reikt
• U ook andere klachten ervaart, zoals drukplekken, pijn of een loszittende prothese

Bij de praktijk nemen wij klachten rondom kokhalzen zeer serieus. Tijdens een consult beoordelen wij uw kunstgebit op pasvorm, afmeting en positie van de achterrand. Wij bespreken uw klachten, onderzoeken de mondholte en adviseren u over de beste oplossing. Of dat nu een aanpassing van het huidige kunstgebit is, een nieuw kunstgebit met een aangepaste gehemelteplaat, of een overstap naar een klikgebit zonder gehemelteplaat.

Wacht niet te lang met het zoeken van hulp. Kokhalzen door een kunstgebit is in de overgrote meerderheid van de gevallen goed te verhelpen. Hoe eerder het probleem wordt aangepakt, hoe sneller u weer comfortabel kunt eten, praten en lachen.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde artikelen