Kunstgebit en kaakgewrichtsproblemen (TMD)

Veel kunstgebitdragers ervaren op een gegeven moment klachten aan het kaakgewricht: pijn bij het kauwen, een knappend of klikkend geluid wanneer u uw mond opent, of een stijf en vermoeid gevoel in de kaak. Hoewel deze klachten verschillende oorzaken kunnen hebben, is een slecht passend kunstgebit een van de meest voorkomende triggers. Het goede nieuws: in veel gevallen zijn de klachten goed te behandelen door de prothese aan te passen of te vervangen.

U leest hier wat kaakgewrichtsproblemen precies zijn, hoe een kunstgebit deze klachten kan veroorzaken of verergeren, welke symptomen u moet herkennen en welke oplossingen beschikbaar zijn. Wij sluiten af met praktische tips om kaakklachten te voorkomen. Heeft u op dit moment pijn aan uw kunstgebit? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over de meest voorkomende oorzaken van pijnklachten bij een kunstgebit.

Wat zijn kaakgewrichtsproblemen (TMD)?

TMD staat voor temporomandibulaire disfunctie en is de medische verzamelnaam voor klachten aan het kaakgewricht (het temporomandibulair gewricht) en de bijbehorende kauwspieren. Het kaakgewricht is een van de meest gebruikte gewrichten in uw lichaam: u gebruikt het bij praten, eten, geeuwen en zelfs bij het slikken. Het bevindt zich aan beide zijden van uw hoofd, direct voor de oren, en verbindt de onderkaak met de schedel.

Bij een gezond kaakgewricht beweegt een kraakbeenschijf (de discus) soepel mee wanneer u uw mond opent en sluit. Wanneer dit mechanisme verstoord raakt, bijvoorbeeld door overbelasting, slijtage of een verkeerde kaakpositie, kunnen er klachten ontstaan. TMD-klachten komen vaker voor dan u wellicht denkt: naar schatting heeft 10 tot 15 procent van de volwassen bevolking in meer of mindere mate last van kaakgewrichtsproblemen.

De klachten bij TMD zijn divers. De meest voorkomende symptomen zijn pijn in of rond het kaakgewricht, een beperkte mondopening, knappende of klikkende geluiden bij het openen of sluiten van de mond, hoofdpijn (vooral bij de slapen), oorpijn of een vol gevoel in de oren, en vermoeidheid van de kaakspieren. Bij sommige mensen treedt ook kaakklemming op: het gevoel dat de kaak vastlokt of juist niet goed sluit.

Oorzaken van TMD zijn onder meer stress (waardoor u onbewust uw kaken klemt of met uw tanden knarst), een trauma aan de kaak, artrose in het kaakgewricht, en belangrijk in het kader van dit artikel: een verkeerde beet. En juist die beet wordt voor een groot deel bepaald door de pasvorm en afstelling van uw kunstgebit.

Hoe een slecht passend kunstgebit kaakpijn veroorzaakt

Uw kunstgebit bepaalt de positie van uw boven- en onderkaak ten opzichte van elkaar. Wanneer de prothese goed is afgesteld, sluiten de tanden gelijkmatig op elkaar en worden de kaakgewrichten en kauwspieren op een natuurlijke, ontspannen manier belast. Maar zodra er iets misgaat met de pasvorm of de beetverhouding, kan dat verstrekkende gevolgen hebben voor uw kaakgewricht.

Er zijn verschillende manieren waarop een kunstgebit kaakpijn kan veroorzaken:

• Verkeerde beethoogte: Wanneer het kunstgebit te hoog of te laag is afgesteld, verandert de verticale afstand tussen boven- en onderkaak. Een te hoge beet dwingt de kaakgewrichten in een samengedrukte positie, terwijl een te lage beet de spieren overrekt. Beide situaties leiden tot overbelasting en pijn.
• Ongelijkmatig beetcontact: Wanneer de prothese aan een kant hoger contact maakt dan aan de andere kant, kauwen de prothese en uw kaak scheef. Dit veroorzaakt een asymmetrische belasting van de kaakgewrichten, waardoor een van de gewrichten chronisch overbelast raakt.
• Loszitten van de prothese: Een kunstgebit dat niet goed vastzit op de kaakwal, dwingt u om met uw kaakspieren de prothese op zijn plek te houden. Dit onbewuste klemmen zorgt voor chronische spierspanning en vermoeidheid, wat uiteindelijk pijn veroorzaakt in de kaak, slapen en soms zelfs in de nek.
• Kaakbotafname: Na het trekken van tanden en kiezen slinkt het kaakbot geleidelijk. Het kunstgebit past dan niet meer goed, waardoor de beet verschuift en de kaakgewrichten in een ongunstige positie terechtkomen. Dit proces verloopt langzaam, waardoor veel mensen de verandering pas laat opmerken.
• Versleten prothese: Kunstgebitten slijten door dagelijks gebruik. De kunststof tanden worden vlakker, waardoor de beet verandert. Een versleten prothese biedt minder houvast en dwingt de kaakspieren harder te werken, wat resulteert in overbelasting.

Het verraderlijke aan deze problemen is dat ze vaak geleidelijk ontstaan. U went aan de veranderde situatie, totdat de klachten op een dag niet meer te negeren zijn. Daarom is het verstandig om uw kunstgebit regelmatig te laten controleren door een tandprotheticus, ook wanneer u nog geen klachten ervaart.

Symptomen herkennen: kaakpijn, klikken, hoofdpijn

Hoe herkent u of uw kaakklachten samenhangen met uw kunstgebit? Hieronder vindt u de meest voorkomende symptomen die kunnen wijzen op kaakgewrichtsproblemen door een slecht passend kunstgebit. Herkent u meerdere van deze klachten? Dan is het verstandig om uw prothese te laten controleren.

Het is belangrijk om te weten dat deze klachten ook andere oorzaken kunnen hebben, zoals stress, artrose of een trauma aan de kaak. Maar wanneer de klachten zijn begonnen of verergerd na het krijgen van een nieuw kunstgebit, of nadat uw bestaande prothese losser is gaan zitten, is de kans groot dat het kunstgebit een rol speelt. Een tandprotheticus kan dit met een gericht onderzoek vaststellen.

Wacht niet te lang met het zoeken van hulp. Langdurige overbelasting van het kaakgewricht kan leiden tot chronische klachten die moeilijker te behandelen zijn. Hoe eerder de oorzaak wordt aangepakt, hoe sneller het herstel.

Oplossingen: rebasen, nieuw kunstgebit, beetaanpassing

De behandeling van kaakgewrichtsproblemen die samenhangen met uw kunstgebit richt zich altijd op het wegnemen van de oorzaak: het herstellen van een goede pasvorm en een evenwichtige beet. Welke oplossing het meest geschikt is, hangt af van de ernst van het probleem en de staat van uw huidige prothese. De tandprotheticus beoordeelt dit tijdens een grondig onderzoek.

Beetaanpassing (occlusiecorrectie)

Bij een beetaanpassing controleert de tandprotheticus met speciaal articulatiepapier of -folie hoe uw boven- en onderprothese op elkaar sluiten. Punten waar de tanden te hoog of te vroeg contact maken, worden voorzichtig bijgeslepen. Het doel is een gelijkmatig, symmetrisch beetcontact, zodat beide kaakgewrichten even zwaar worden belast. Deze behandeling is relatief eenvoudig en kan vaak in een afspraak worden uitgevoerd.

Rebasen (opvulling)

Wanneer het kunstgebit loszit doordat de kaakwal is geslonken, is rebasen vaak de beste oplossing. Bij een rebase wordt de binnenkant van de prothese opnieuw afgevuld met nieuw materiaal, zodat het kunstgebit weer nauwkeurig aansluit op de huidige vorm van uw kaak. Hierdoor hoeft u uw kaken niet meer te klemmen om de prothese vast te houden, en wordt de druk gelijkmatig verdeeld over het hele kaakbot. Bij onze praktijk kunnen wij een rebase vaak dezelfde dag uitvoeren dankzij ons eigen laboratorium.

Kunstgebit laten aanpassen

Soms is een combinatie van aanpassingen nodig: bijslijpen van de beet, herstellen van de pasvorm, of het toevoegen van materiaal op specifieke plekken. De tandprotheticus kan uw kunstgebit op meerdere punten laten aanpassen om het comfort en de functie te verbeteren. Bij een praktijk met een eigen laboratorium, zoals Dokman, kunnen deze aanpassingen snel en nauwkeurig worden uitgevoerd.

Nieuw kunstgebit

Wanneer uw prothese te oud, te versleten of te slecht passend is om nog aan te passen, is een nieuw kunstgebit de beste oplossing. Een nieuw kunstgebit wordt volledig op maat gemaakt, met speciale aandacht voor de juiste beethoogte en het gelijkmatige beetcontact. De tandprotheticus houdt hierbij nadrukkelijk rekening met de positie en belasting van uw kaakgewrichten. Het traject voor een nieuw kunstgebit bestaat uit meerdere afspraken, waarin stap voor stap wordt toegewerkt naar een prothese die optimaal past, functioneert en er natuurlijk uitziet.

Reparatie

Een gebroken of beschadigd kunstgebit kan de beet verstoren en daarmee kaakklachten veroorzaken. Een snelle reparatie voorkomt dat u langdurig met een instabiele prothese loopt. Bij onze praktijk repareren wij de meeste kunstgebitten binnen enkele uren, zodat u dezelfde dag weer een goed functionerende prothese heeft.

Wanneer naar de tandprotheticus

Eigenlijk is het antwoord eenvoudig: zodra u klachten ervaart aan uw kaak die samenhangen met het dragen van uw kunstgebit, is het verstandig om een afspraak te maken. Maar ook wanneer u twijfelt of uw klachten door uw prothese komen, is de tandprotheticus de juiste professional om dit te beoordelen.

Ga naar de tandprotheticus wanneer:

• U kaakpijn heeft die erger wordt bij het kauwen met uw kunstgebit
• Uw kaakgewricht klikt, knapt of kraakt
• U het gevoel heeft dat uw beet niet meer klopt
• U onverklaarbare hoofdpijn heeft, vooral bij de slapen
• Uw kunstgebit losser is gaan zitten en u uw kaken moet klemmen om het vast te houden
• Het langer dan twee jaar geleden is dat uw kunstgebit is gecontroleerd

U heeft geen verwijzing van uw tandarts nodig om naar de tandprotheticus te gaan. Bij de praktijk in Sleeuwijk kunt u rechtstreeks een afspraak maken. Wij nemen uitgebreid de tijd om uw klachten in kaart te brengen, uw prothese en beet te beoordelen en samen met u de beste oplossing te bepalen.

Preventie en tips

Voorkomen is altijd beter dan genezen. Met de volgende tips kunt u het risico op kaakgewrichtsproblemen door uw kunstgebit aanzienlijk verkleinen:

• Jaarlijkse controle: Laat uw kunstgebit minimaal een keer per jaar controleren door de tandprotheticus. Tijdens deze controle worden de pasvorm, beet en algehele staat van de prothese beoordeeld. Problemen worden zo vroeg opgespoord, voordat ze klachten veroorzaken.
• Tijdig rebasen: Wanneer uw kunstgebit losser begint te zitten, wacht dan niet te lang met een rebase. Een loszitten prothese leidt tot compensatiegedrag van de kaakspieren, wat kaakklachten kan veroorzaken.
• Doe uw kunstgebit 's nachts uit: Geef uw kaakgewrichten en mondweefsel rust door uw prothese 's nachts uit te doen. Bewaar het kunstgebit schoon en droog (niet in water). Dit vermindert de belasting op de kaakgewrichten en bevordert de gezondheid van uw slijmvliezen.
• Vermijd eenzijdig kauwen: Probeer bewust aan beide kanten te kauwen. Eenzijdig kauwen belast een kaakgewricht meer dan het andere en kan op termijn klachten veroorzaken.
• Let op kaakklemmen: Veel mensen klemmen onbewust hun kaken op elkaar, vooral bij stress. Probeer uzelf hierop te betrappen en bewust te ontspannen. De tip: zorg dat uw lippen gesloten zijn, maar uw tanden (of kunstgebit) elkaar niet raken.
• Ontspanningsoefeningen: Eenvoudige oefeningen kunnen helpen om de kaakspieren te ontspannen. Open uw mond voorzichtig zo ver als comfortabel is, houd dit enkele seconden vast en sluit uw mond weer langzaam. Herhaal dit vijf keer, meerdere malen per dag.
• Vervang uw kunstgebit op tijd: Een kunstgebit gaat gemiddeld vijf tot zeven jaar mee. Na die tijd is de prothese vaak zodanig versleten dat de beet veranderd is. Laat uw tandprotheticus beoordelen wanneer het tijd is voor een nieuw exemplaar.

Door uw kunstgebit goed te onderhouden en regelmatig te laten controleren, voorkomt u niet alleen kaakgewrichtsproblemen, maar ook andere klachten zoals pijn aan uw kunstgebit, drukplekken en ontstekingen. Bent u toe aan een controle? Bij onze praktijk bieden wij een controle aan. Maak een afspraak om vrijblijvend de staat van uw prothese te laten beoordelen.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde artikelen