Allergische Reactie op een Kunstgebit: Symptomen en Oplossingen

De meeste kunstgebitdragers hebben geen problemen met de materialen waarvan hun prothese is gemaakt. Toch komt het voor dat iemand allergisch reageert op een bestanddeel van het kunstgebit. Een kunstgebit allergie is zeldzaam, maar het komt wel degelijk voor.^[1] Als gewone aanpassingen aan uw prothese de klachten niet verhelpen, kan een allergie de onderliggende oorzaak zijn.

Het is belangrijk om een allergische reactie te onderscheiden van andere veelvoorkomende klachten zoals drukplekken of gewenningsproblemen. Soms is een reparatie of aanpassing van uw kunstgebit al voldoende om de klachten te verhelpen; lees hier meer over de kosten van een reparatie. Bent u allergisch voor uw kunstgebit, dan zijn er gelukkig goede alternatieven beschikbaar.

Kan je allergisch zijn voor een kunstgebit?

Ja, het is mogelijk om allergisch te reageren op een kunstgebit, hoewel dit relatief zeldzaam is. Naar schatting heeft minder dan 5% van de kunstgebitdragers te maken met een echte allergische reactie op het prothesemateriaal.^[2] De allergie richt zich niet op het kunstgebit als geheel, maar op specifieke stoffen die in het materiaal verwerkt zijn.

Een allergische reactie is een overreactie van het immuunsysteem op een lichaamsvreemde stof. Bij een kunstgebit kan dit optreden doordat het slijmvlies in de mond voortdurend in contact is met het prothesemateriaal. Dit langdurige contact kan bij gevoelige personen een reactie uitlokken die niet vanzelf overgaat zolang de oorzaak aanwezig blijft.

Waarop kunt u allergisch reageren?

Er zijn verschillende stoffen in een kunstgebit die een allergische reactie kunnen veroorzaken. De meest voorkomende zijn:

• Acrylaat (PMMA): De meeste kunstgebitten worden gemaakt van polymethylmethacrylaat, beter bekend als acrylaat. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een kunstgebit allergie.^[3] Het gaat hierbij om een contactallergie die ontstaat door langdurig contact met het mondslijmvlies.
• Restmonomeer: Bij het uitharden van acrylaat blijft er soms een kleine hoeveelheid ongebonden monomeer achter in het materiaal. Dit restmonomeer kan lekken uit de prothese en een allergische reactie veroorzaken.^[4] Bij goed vervaardigde protheses is de hoeveelheid restmonomeer minimaal, maar gevoelige personen kunnen er toch op reageren.
• Nikkel en andere metalen: Bij een frameprothese wordt een metalen frame gebruikt als basis. Dit metaal kan nikkel of kobalt-chroom bevatten, waarop sommige mensen allergisch reageren.^[5] Een nikkelallergie is een van de meest voorkomende contactallergieën in Nederland.^[6]
• Kleur- en conserveermiddelen: De roze kleur van het tandvlees in een kunstgebit wordt verkregen met pigmenten. In zeldzame gevallen kunnen deze kleurstoffen een allergische reactie uitlokken.

Symptomen van een kunstgebit allergie

De symptomen van een allergische reactie op een kunstgebit kunnen variëren van mild tot ernstig.^[3] De meest voorkomende klachten zijn:

• Branderig gevoel: Een aanhoudend branderig of tintelend gevoel op het tandvlees, de tong of het gehemelte, vooral op de plekken die in contact komen met de prothese.
• Rood en gezwollen tandvlees: Het tandvlees onder en rond de prothese is opvallend rood, gezwollen of geïrriteerd. Dit verschilt van gewone drukplekken doordat het een groter gebied beslaat.
• Metaalachtige smaak: Een aanhoudende metaalachtige of onaangename smaak in de mond, met name bij allergieën voor metalen in frame protheses.
• Zwelling van lippen of tong: In ernstigere gevallen kan er zwelling optreden van de lippen, tong of wangen.
• Droge mond of overmatig speeksel: Een verstoring van de speekselproductie kan samenhangen met een allergische reactie.
• Huiduitslag rondom de mond: Soms treden er ook huidklachten op in het gebied rond de mond, zoals roodheid of blaasjes.

Blaren in de mond door een kunstgebit: drukplek of allergie?

Een blaar of wondje op één plek onder het kunstgebit komt meestal door een drukplek: daar wrijft de prothese te veel. De tandprotheticus stelt de pasvorm dan bij. Ontstaan de blaasjes over het hele contactgebied of rond de mond en verdwijnen ze zodra u het gebit uitlaat, dan kan een allergie meespelen.

Verschil tussen allergie, irritatie en slechte pasvorm

Niet elke klacht bij een kunstgebit wijst op een allergie. Het is belangrijk om het verschil te kennen, zodat u de juiste hulp zoekt. Veel klachten die op een allergie lijken, worden veroorzaakt door een slechte pasvorm of irritatie. Lees meer over gewone pijnklachten bij een kunstgebit.

Diagnose: hoe wordt een kunstgebit allergie vastgesteld?

Als uw tandprotheticus vermoedt dat uw klachten worden veroorzaakt door een allergie, zal hij of zij u doorverwijzen naar een dermatoloog (huidarts). De dermatoloog kan een zogenaamde plakproef (epicutane test) uitvoeren.^[7] Hierbij worden kleine hoeveelheden van de verdachte stoffen op uw huid geplakt om te zien of er een reactie optreedt.

Bij deze test worden onder andere acrylaat, monomeer, nikkel en andere metalen getest. De plakproef geeft na 48 tot 72 uur een betrouwbaar resultaat.^[7] Op basis van de uitslag kan precies worden vastgesteld op welke stof u reageert, zodat er gericht naar een alternatief materiaal gezocht kan worden.

Oplossingen bij een kunstgebit allergie

Gelukkig zijn er tegenwoordig goede alternatieven beschikbaar voor mensen die allergisch zijn voor standaard prothesematerialen. De juiste oplossing hangt af van de specifieke allergie.

Titanium allergie: kunt u allergisch zijn voor titanium?

Een titanium allergie is zeldzaam. Titanium is biocompatibel en veroorzaakt zelden een allergische reactie; juist daarom wordt het in de tandheelkunde gebruikt als alternatief bij een nikkel- of kobalt-chroomallergie en als materiaal voor implantaten. Uitgesloten is een reactie niet, maar in de praktijk blijkt een klacht rond titanium veel vaker een andere oorzaak te hebben.

Titanium allergie symptomen

De klachten zouden dezelfde zijn als bij een allergie voor andere prothesematerialen. Kenmerkend voor een allergie is niet zozeer welk symptoom u heeft, maar het patroon: de klachten zitten over het hele contactgebied in plaats van op een drukpunt, verbeteren niet na aanpassen of beter reinigen, nemen af zodra het materiaal uit de mond is en komen terug zodra het er weer in zit. Mogelijke klachten zijn:

• Een aanhoudend branderig of tintelend gevoel in de mond
• Rood, geirriteerd slijmvlies over het hele gebied dat contact maakt met het metaal
• Een aanhoudende metaalachtige smaak
• Zwelling van lippen of tong, of huidklachten rond de mond

Titanium allergie test

Zekerheid geeft alleen een plakproef (epicutane test) bij de dermatoloog, dezelfde test waarmee ook een acrylaat- of nikkelallergie wordt vastgesteld. Uw tandprotheticus of huisarts verwijst u daarvoor door. Zelftests op internet geven geen betrouwbaar antwoord. Zolang de uitslag er niet is, is het onverstandig om op eigen initiatief werk te laten vervangen: bij verreweg de meeste klachten blijkt de pasvorm, de hygiene of een ontsteking de oorzaak te zijn.

Titanium en implantaten

Implantaten waarop een kunstgebit op implantaten vastklikt, zijn doorgaans van titanium. Ervaart u klachten rond een implantaat, dan hoeft dat dus zelden op een allergie te wijzen: klachten rond implantaten hebben vaker een andere oorzaak, zoals ontsteking van het weefsel eromheen of een prothese die scheef belast. Laat dit beoordelen door uw tandarts, implantoloog of tandprotheticus voordat u aan een allergie denkt.

Meer informatie

Wilt u meer weten over kunstgebitten en de verschillende materialen? Lees dan ook deze artikelen:

• Flexibele prothese — Alles over de flexibele nylon prothese als comfortabel en hypoallergeen alternatief.
• Digitaal kunstgebit — Hoe digitale vervaardiging zorgt voor een beter resultaat en minder restmonomeer.
• Kunstgebit doet pijn — Oorzaken en oplossingen bij pijn door een kunstgebit.
• Contact opnemen — Laat uw kunstgebit controleren bij Dokman.

Veelgestelde vragen over kunstgebit-allergie