Kunstgebit en Medicijnen

Als u een kunstgebit draagt, heeft u wellicht gemerkt dat bepaalde medicijnen invloed hebben op het draagcomfort. Van een droge mond tot een veranderde pasvorm: geneesmiddelen kunnen uw mondgezondheid en daarmee uw kunstgebit op verschillende manieren beinvloeden. Toch is dit een onderwerp waar veel kunstgebitdragers onvoldoende over geinformeerd zijn.

In Nederland gebruikt ruim 40% van de bevolking boven de 65 jaar dagelijks vijf of meer medicijnen. Juist in deze leeftijdsgroep is het dragen van een kunstgebit gebruikelijk. De combinatie van medicijngebruik en een uitneembare gebitsprothese verdient daarom extra aandacht. Wij lichten toe welke medicijnen het kunstgebit beinvloeden, wat de gevolgen zijn en welke maatregelen u kunt nemen.

Bij Tandprotheticuspraktijk Dokman in Sleeuwijk houden wij altijd rekening met uw medicijngebruik. Door ons eigen tandtechnisch laboratorium kunnen wij snel aanpassingen doorvoeren wanneer medicijnen de pasvorm of het comfort van uw kunstgebit beinvloeden. Heeft u ook diabetes? Dan adviseren wij u ons artikel over kunstgebit en diabetes te lezen.

Welke medicijnen beinvloeden het kunstgebit?

Er zijn talloze medicijnen die direct of indirect invloed hebben op uw kunstgebit. De effecten lopen uiteen van een droge mond en veranderingen in het slijmvlies tot botafbraak in de kaak en een verhoogd bloedingsrisico.^[1] Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste medicijngroepen die een rol spelen.

Dit overzicht is niet uitputtend. Er zijn meer dan 500 medicijnen bekend die een droge mond als bijwerking hebben.^[2] Het is daarom essentieel dat u uw tandprotheticus op de hoogte brengt van al uw medicijngebruik, inclusief vrij verkrijgbare middelen en supplementen.

Droge mond door medicijnen

Een droge mond (xerostomie) is de meest voorkomende bijwerking van medicijnen die het kunstgebit beinvloedt.^[2] Speeksel speelt een cruciale rol bij het dragen van een kunstgebit: het vormt een dun laagje tussen de prothese en het slijmvlies, waardoor het kunstgebit goed op zijn plaats blijft zitten door zuigkracht. Wanneer de speekselproductie afneemt, vermindert deze zuigkracht aanzienlijk.

Medicijnen die de speekselproductie verminderen zijn onder andere antidepressiva, bloeddrukverlagende middelen, antihistaminica, plaspillen, anti-epileptica en bepaalde pijnstillers.^[3] Bij combinatiegebruik van meerdere van deze middelen neemt het effect op de speekselproductie vaak toe.

De gevolgen van een droge mond voor kunstgebitdragers zijn aanzienlijk:

• Verminderde zuigkracht: Het kunstgebit zit losser en kan verschuiven tijdens het eten en spreken.
• Irritatie en drukplekken: Zonder de beschermende speeksellaag schuurt het kunstgebit direct over het slijmvlies.
• Verhoogd risico op schimmelinfecties: Een droge mond bevordert de groei van Candida albicans, wat kan leiden tot mondschimmel (stomatitis prothetica).
• Smaakverandering: Minder speeksel betekent ook een veranderde smaakbeleving bij het eten.

Wilt u meer weten over de oorzaken en oplossingen bij een droge mond met een kunstgebit? Lees dan ons uitgebreide artikel over kunstgebit en droge mond, waarin wij specifieke adviezen geven voor het verbeteren van het draagcomfort.

Bloedverdunners en implantaten/klikgebit

Bloedverdunners (anticoagulantia en trombocytenaggregatieremmers) worden veel voorgeschreven bij hart- en vaatziekten, trombose en na een hartinfarct of beroerte.^[4] Bekende middelen zijn acenocoumarol (Sintrom), fenprocoumon (Marcoumar), rivaroxaban (Xarelto), apixaban (Eliquis) en acetylsalicylzuur (aspirine). Het gebruik van deze medicijnen heeft belangrijke gevolgen wanneer u een klikgebit op implantaten overweegt.

Voor het plaatsen van tandheelkundige implantaten is een chirurgische ingreep nodig waarbij in het kaakbot wordt geboord. Bij patienten die bloedverdunners gebruiken, is er een verhoogd bloedingsrisico tijdens en na deze ingreep. Dit betekent niet dat implantaten onmogelijk zijn, maar wel dat er extra voorzorgsmaatregelen nodig zijn.

In de praktijk verloopt het als volgt: de kaakchirurg overlegt met uw huisarts of internist over het tijdelijk aanpassen van de dosering van uw bloedverdunner rondom de ingreep.^[5] Bij sommige nieuwe bloedverdunners (DOAC's) volstaat het om het middel een of twee dagen voor de ingreep te stoppen. Bij coumarines (acenocoumarol) wordt de INR-waarde nauwkeurig gemonitord.^[4]

Ook na de implantaatplaatsing verdient het genezingsproces extra aandacht. Bloedverdunners kunnen de bloedstolling vertragen, waardoor wondjes langer kunnen nabloeden. Uw tandprotheticus bij Dokman coördineert dit traject en zorgt ervoor dat alle betrokken zorgverleners goed zijn geinformeerd over uw medicijngebruik.

Gebruikt u bloedverdunners en overweegt u een klikgebit? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend consult. Wij bespreken uw situatie en stemmen het behandelplan af op uw medicijngebruik.

Bisfosfonaten en kaakbot

Bisfosfonaten zijn medicijnen die worden voorgeschreven bij osteoporose (botontkalking) en bepaalde vormen van kanker met botuitzaaiingen.^[6] Bekende middelen zijn alendronaat (Fosamax), risedronaat (Actonel) en zoledronaat (Zometa). Deze medicijnen remmen de afbraak van bot, wat gunstig is voor de botdichtheid in het algemeen, maar voor de kaak ongewenste gevolgen kan hebben.

Het meest gevreesde risico is medicatie-gerelateerde osteonecrose van de kaak (MRONJ). Dit is een ernstige aandoening waarbij kaakbot afsterft en blootkomt in de mond.^[7] Hoewel dit risico relatief klein is bij orale bisfosfonaten (tabletten), neemt het toe bij langdurig gebruik van meer dan drie jaar en bij intraveneuze toediening.^[6][7]

Voor kunstgebitdragers die bisfosfonaten gebruiken, zijn er twee belangrijke aandachtspunten:

• Implantaatbehandelingen zijn risicovoller: Het plaatsen van implantaten bij patienten die bisfosfonaten gebruiken vraagt om een zorgvuldige afweging.^[7] Soms wordt geadviseerd om de bisfosfonaatbehandeling tijdelijk te onderbreken, maar dit moet altijd in overleg met de voorschrijvend arts gebeuren.
• Drukplekken moeten worden voorkomen: Een slecht passend kunstgebit kan drukplekken veroorzaken op het kaakbot. Bij gebruik van bisfosfonaten genezen deze wondjes moeilijker, wat het risico op osteonecrose vergroot.^[7][8] Een goed passend kunstgebit is daarom van het grootste belang.

Meer informatie over de afbraak van kaakbot en de gevolgen voor uw kunstgebit vindt u in ons artikel over botresorptie van het kaakbot. In onze praktijk controleren wij regelmatig de pasvorm van uw kunstgebit om drukplekken en complicaties te voorkomen.

Medicijnen die de pasvorm beinvloeden

Naast de eerder genoemde medicijngroepen zijn er geneesmiddelen die op een meer subtiele manier de pasvorm van uw kunstgebit beinvloeden. Deze effecten worden vaak niet direct herkend, maar kunnen op de langere termijn leiden tot een kunstgebit dat steeds minder goed zit.

Corticosteroiden (prednison)

Langdurig gebruik van corticosteroiden zoals prednison kan leiden tot versnelde botafbraak, ook in de kaak.^[6] Dit wordt corticosteroid-geinduceerde osteoporose genoemd. Naarmate het kaakbot afneemt, verandert de vorm van de kaakrand waarop het kunstgebit rust. Het kunstgebit gaat daardoor losser zitten en veroorzaakt sneller drukplekken. Regelmatige controle en tijdige aanpassingen zijn hierbij essentieel.

Immunosuppressiva

Patienten die immunosuppressiva gebruiken (bijvoorbeeld na een orgaantransplantatie of bij auto-immuunziekten) hebben een verhoogd risico op mondinfecties. Schimmelinfecties, ontstekingen van het slijmvlies en een trage wondgenezing kunnen het dragen van een kunstgebit bemoeilijken. Extra aandacht voor mondhygiene en regelmatige controles bij de tandprotheticus zijn in dit geval onmisbaar.

Anti-epileptica

Bepaalde anti-epileptica, zoals fenytoïne, kunnen overgroei van het tandvlees veroorzaken (gingivahyperplasie). Hoewel dit vaker voorkomt bij patienten met eigen tanden, kan het ook bij kunstgebitdragers tot problemen leiden wanneer er nog restwortelresten of implantaten aanwezig zijn. Bovendien veroorzaken veel anti-epileptica een droge mond.

Hormoontherapie

Na de menopauze kan een afname van oestrogeen leiden tot versnelde botafbraak in de kaak. Hormoonvervangende therapie kan dit proces vertragen, maar het stoppen met hormoontherapie kan juist een versnelde botafbraak tot gevolg hebben. In beide gevallen is het belangrijk dat uw tandprotheticus op de hoogte is, zodat de pasvorm van uw kunstgebit nauwlettend wordt gevolgd.

Overleg met huisarts en tandprotheticus

Een goede afstemming tussen uw huisarts (of specialist) en uw tandprotheticus is essentieel wanneer u medicijnen gebruikt die invloed hebben op uw kunstgebit. Helaas wordt deze afstemming in de praktijk nog te weinig gemaakt. Veel patienten realiseren zich niet dat hun medicijngebruik relevant is voor hun kunstgebit, en omgekeerd vragen niet alle zorgverleners actief naar medicijngebruik.

In onze praktijk vragen wij bij elk eerste consult en bij elke jaarlijkse controle naar uw actuele medicijngebruik. Wij noteren dit in uw dossier en houden er rekening mee bij het opstellen van het behandelplan. Wanneer wij signaleren dat een medicijn invloed heeft op uw kunstgebit, bespreken wij dit met u en adviseren wij u om dit met uw huisarts te bespreken.

In sommige gevallen kan het zinvol zijn om met uw huisarts te overleggen over een alternatief medicijn met minder bijwerkingen voor de mond. Niet elk medicijn binnen dezelfde groep veroorzaakt in dezelfde mate een droge mond of andere orale klachten. Uw huisarts kan in overleg met u beoordelen of een alternatief mogelijk is, zonder de werking van het medicijn in gevaar te brengen.

Wanneer u een implantaatbehandeling overweegt en bloedverdunners of bisfosfonaten gebruikt, is voorafgaand overleg tussen de kaakchirurg, uw huisarts en uw tandprotheticus noodzakelijk. Bij Dokman coördineren wij dit traject voor u, zodat u verzekerd bent van een veilige en goed afgestemde behandeling.

Tips voor kunstgebitdragers met medicijngebruik

Het gebruik van medicijnen hoeft het dragen van een kunstgebit niet onmogelijk te maken. Met de juiste maatregelen kunt u het draagcomfort aanzienlijk verbeteren en complicaties voorkomen. Hieronder vindt u praktische tips.

• Drink voldoende water: Neem regelmatig kleine slokjes water om de mond vochtig te houden. Dit compenseert gedeeltelijk een verminderde speekselproductie.
• Gebruik speekselvervangende middelen: Speekselvervangingsgels en -sprays (verkrijgbaar bij de apotheek) kunnen verlichting bieden bij een droge mond.^[2]
• Kauw suikervrije kauwgom: Kauwgom stimuleert de speekselproductie op natuurlijke wijze. Kies altijd voor een suikervrije variant.
• Vermijd alcohol en tabak: Beide verergeren een droge mond en hebben een negatief effect op het slijmvlies en het kaakbot.
• Reinig uw kunstgebit dagelijks: Een schoon kunstgebit vermindert het risico op schimmelinfecties, die vaker voorkomen bij medicijngebruikers met een droge mond.
• Laat uw kunstgebit jaarlijks controleren: Juist bij medicijngebruik is een jaarlijkse controle bij de tandprotheticus belangrijk om pasvormproblemen vroegtijdig te signaleren.
• Meld nieuwe medicijnen direct: Begint u met een nieuw medicijn of verandert de dosering? Laat het uw tandprotheticus weten bij de eerstvolgende controle.
• Overweeg een zachte voering: Bij een gevoelig slijmvlies door medicijngebruik kan uw tandprotheticus een zachte voering in het kunstgebit aanbrengen voor extra comfort.

In onze praktijk geven wij u persoonlijk advies dat is afgestemd op uw specifieke medicijngebruik en mondsituatie. Dankzij ons eigen laboratorium kunnen wij aanpassingen zoals een rebase of zachte voering snel doorvoeren, vaak nog dezelfde dag.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde artikelen