Locator vs Drukknop: Bevestigingssystemen voor Uw Klikgebit

Wat zijn bevestigingssystemen voor een klikgebit?

Een klikgebit is een uitneembare prothese die wordt vastgezet op implantaten in uw kaak. De verbinding tussen het implantaat en de prothese wordt gemaakt door een bevestigingssysteem, ook wel attachment genoemd. Dit systeem zorgt ervoor dat uw kunstgebit stevig op zijn plaats zit tijdens het eten, praten en lachen, maar tegelijkertijd eenvoudig door uzelf te verwijderen is voor reiniging.

Er bestaan drie hoofdtypen bevestigingssystemen: het drukknopsysteem (ball-attachment), het locator-systeem en de stegverbinding. Hieronder richten wij ons op de twee meest toegepaste systemen — de drukknop en de locator — en leggen wij uit wanneer welk systeem de voorkeur verdient. Over de stegverbinding leest u meer in ons artikel over het klikgebit met stegverbinding.

Zoekt u een volledig overzicht van alle soorten klikgebit — niet alleen de bevestiging, maar ook de varianten per kaak en de voor- en nadelen? Dat staat op onze hoofdpagina over het klikgebit.

Het drukknopsysteem (ball-attachment)

Het drukknopsysteem is het langst gebruikte bevestigingssysteem voor het drukknop klikgebit. Het principe is eenvoudig: op elk implantaat wordt een kleine metalen bol (ball-abutment) geschroefd. In het kunstgebit zitten kunststof of metalen dopjes — de zogenaamde matrixjes — die precies over deze bol klikken, vergelijkbaar met een drukknoop op kleding.

Het drukknopsysteem wordt al tientallen jaren succesvol toegepast en is betrouwbaar en bewezen. De techniek is relatief eenvoudig, waardoor de kosten lager liggen dan bij sommige nieuwere systemen. Het nadeel is dat de bal-abutments relatief hoog boven het tandvlees uitsteken, wat in sommige situaties minder comfortabel kan zijn of minder ruimte biedt voor de prothese.

Daarnaast vereist het drukknopsysteem dat de implantaten redelijk parallel staan. Wanneer implantaten onder een grotere hoek ten opzichte van elkaar staan, kan het in- en uitnemen van de prothese lastiger worden en slijten de matrixjes sneller.

Het locator-systeem: nieuwer en lager profiel

Het locator klikgebit maakt gebruik van het LOCATOR-attachment, een nieuwer bevestigingssysteem dat speciaal is ontwikkeld om een aantal beperkingen van het drukknopsysteem op te lossen. In plaats van een bolvorm heeft het locator-abutment een laag, breed profiel dat nauwelijks boven het tandvlees uitsteekt.

Het lagere profiel biedt meerdere voordelen. Ten eerste is er meer ruimte beschikbaar voor het kunstgebit, waardoor de tanden steviger in de prothese kunnen worden geplaatst. Ten tweede is het systeem comfortabeler doordat er minder materiaal in de mond aanwezig is. Ten derde is het in- en uitnemen van het kunstgebit eenvoudiger, ook voor mensen met minder handvaardigheid.

Een belangrijk voordeel van het locator-systeem is dat het beter overweg kan met niet-parallelle implantaten. Waar het drukknopsysteem problemen kan geven bij implantaten die schuin staan, tolereert het locator-systeem hoekafwijkingen tot circa 40 graden. Dit maakt het locator-systeem bijzonder geschikt voor situaties waarin de botkwaliteit het niet toelaat om implantaten perfect parallel te plaatsen.

Stegverbinding als derde optie

Naast het drukknopsysteem en het locator-systeem bestaat er een derde bevestigingsmethode: de stegverbinding. Hierbij worden de implantaten onderling verbonden door een metalen staaf waarop de prothese met clips vastklikt. Een stegverbinding biedt het meeste houvast van alle systemen en is vooral geschikt voor complexere situaties, zoals de bovenkaak of bij sterk geslonken kaakbot.

Omdat de stegverbinding een wezenlijk ander systeem is, hebben wij hieraan een apart artikel over het klikgebit met stegverbinding gewijd. Daarin leest u uitgebreid hoe een steg werkt, wat de kosten zijn en wanneer deze optie de voorkeur verdient boven een drukknop of locator.

Vergelijking: locator vs drukknop vs stegverbinding

Onderstaande tabel geeft een helder overzicht van de belangrijkste verschillen tussen de drie bevestigingssystemen voor uw klikgebit.

Locator vs steg: wat is het verschil?

Bij losse locators werkt elk implantaat zelfstandig; bij een steg zijn de implantaten met een metalen staaf onderling verbonden. Een steg geeft daardoor meer houvast en verdeelt de kauwkrachten beter, maar is duurder en vraagt meer reiniging. Locators zijn eenvoudiger, goedkoper en in de onderkaak meestal ruim voldoende.

Het praktische verschil merkt u vooral bij het onderhoud en bij de kaak waarin de prothese komt:

• Kies locators wanneer u een klikgebit in de onderkaak op twee implantaten krijgt, wanneer u de reiniging zo eenvoudig mogelijk wilt houden en wanneer de kosten een rol spelen.
• Kies een steg wanneer het om de bovenkaak gaat, wanneer het kaakbot sterk is geslonken of wanneer u het allerhoogste houvast wenst. De steg verdeelt de belasting over alle implantaten in plaats van per implantaat.
• Onderhoud: bij locators reinigt u losse abutments; bij een steg moet u ook onder en langs de staaf reinigen, met een stokersborstel of rager. Dat vraagt iets meer handigheid en tijd.

De volledige uitleg over de stegconstructie, het aantal implantaten en de kosten leest u op onze pagina over het klikgebit met stegverbinding.

Dopjes op implantaten: welk onderdeel is welk?

Veel patienten spreken over de dopjes op implantaten. Daarmee worden twee verschillende onderdelen bedoeld, en dat onderscheid is belangrijk zodra er iets vervangen moet worden.

• Het dopje op het implantaat is het abutment: het bolletje bij een drukknopsysteem of het lage, ronde kopje bij een locator. Dit deel wordt op het implantaat geschroefd en blijft daar jarenlang zitten.
• Het dopje in de prothese is het tegenstuk: het matrixje bij een drukknop of de nylon insert bij een locator. Dit onderdeel zorgt voor de klemkracht en slijt door dagelijks in- en uitnemen.

Zit uw klikgebit losser dan voorheen, dan is vrijwel altijd het dopje in de prothese versleten en niet het deel op het implantaat. Vervanging is een korte handeling tijdens een regulier bezoek; gemiddeld is dat elke 1 tot 2 jaar nodig.

Welk systeem past bij welke situatie?

De keuze tussen een locator klikgebit en een drukknop klikgebit hangt af van meerdere factoren. Uw tandprotheticus en implantoloog beoordelen samen welk systeem het beste bij uw situatie past op basis van de volgende overwegingen:

• Stand van de implantaten: Staan uw implantaten niet helemaal parallel? Dan is het locator-systeem vaak de betere keuze vanwege de grotere hoektolerantie.
• Beschikbare ruimte: Bij weinig ruimte tussen kaak en prothese biedt het locator-systeem voordelen dankzij het lagere profiel.
• Handvaardigheid: Voor mensen die moeite hebben met het in- en uitnemen van hun prothese, is het locator-systeem vaak gemakkelijker in het dagelijks gebruik.
• Budget: Het drukknopsysteem is doorgaans de meest voordelige optie. Het locator-systeem is vergelijkbaar tot iets duurder.
• Maximale stabiliteit nodig: Wanneer u het allerhoogste houvast wenst, bijvoorbeeld in de bovenkaak, kan een klikgebit met stegverbinding de beste oplossing zijn.

Onderhoud van de bevestigingsdelen

Ongeacht welk bevestigingssysteem u heeft, de onderdelen die voor de retentie zorgen — matrixjes bij het drukknopsysteem en nylon inserts bij het locator-systeem — slijten door dagelijks gebruik. Dit is volkomen normaal. Gemiddeld moeten deze onderdelen elke 1 tot 2 jaar worden vervangen door uw tandprotheticus.

Het vervangen van matrixjes of locator-inserts is een snelle en eenvoudige handeling die tijdens een regulier bezoek kan plaatsvinden. Uw tandprotheticus verwijdert het versleten onderdeel en plaatst een nieuw exemplaar in uw prothese. De kosten hiervoor zijn beperkt en worden bij sommige aanvullende verzekeringen (deels) vergoed.

Het is belangrijk om niet te lang te wachten met het vervangen van versleten bevestigingsdelen. Wanneer de retentie afneemt, gaat uw klikgebit losser zitten. Dit vermindert niet alleen het draagcomfort, maar kan ook leiden tot overbelasting van de implantaten en irritatie van het tandvlees.

Kosten en vergoedingen

De kosten voor een klikgebit worden bepaald door verschillende factoren: het type bevestigingssysteem, het aantal implantaten, het materiaal van de prothese en de complexiteit van uw situatie. Over het algemeen zijn de kosten van een drukknopsysteem en een locator-systeem vergelijkbaar, al kan het locator-systeem door de specifieke onderdelen iets duurder uitvallen.

De volledige klikprothese zelf (het bovengedeelte) wordt voor 90-92% vergoed vanuit de basisverzekering (wettelijke eigen bijdrage 8% bovenkaak, 10% onderkaak). Die percentages staan in de wet en zijn bij elke zorgverzekeraar gelijk; ze hangen niet van uw polis af. De implantaten en de abutments (bevestigingsdelen op de implantaten) vallen niet onder de medisch-specialistische zorg maar onder de bijzondere tandheelkunde binnen de basisverzekering: ze worden alleen vergoed bij een zeer ernstig geslonken tandeloze kaak en in de praktijk pas na machtiging vooraf. Over de implantaten zelf betaalt u geen procentuele eigen bijdrage. Alleen uw aanvullende tandverzekering verschilt per polis; daarnaast telt alles wat de basisverzekering vergoedt mee voor uw eigen risico. Lees meer over de kosten van een klikgebit op onze kennisbankpagina.

Het periodiek vervangen van matrixjes of locator-inserts brengt beperkte kosten met zich mee. Bij onze praktijk bespreken wij vooraf alle kosten, zodat u niet voor verrassingen komt te staan.

Ons advies

Bij Tandprotheticuspraktijk Dokman werken wij met zowel het drukknopsysteem als het locator-systeem. Beide systemen zijn betrouwbaar en bieden goed houvast voor uw klikgebit. De keuze hangt altijd af van uw persoonlijke situatie.

In de praktijk adviseren wij het locator-systeem steeds vaker, vooral wanneer de implantaten niet perfect parallel staan of wanneer er weinig ruimte beschikbaar is. Het lagere profiel en de grotere hoektolerantie maken het een veelzijdig en toekomstbestendig systeem. Maar ook het drukknopsysteem blijft een uitstekende en bewezen oplossing die in veel situaties prima voldoet.

Het belangrijkste is dat u goed geinformeerd bent voordat u een keuze maakt. Daarom nodigen wij u graag uit voor een vrijblijvend adviesgesprek. Wij beoordelen uw situatie, leggen de mogelijkheden uit en geven u een eerlijk en persoonlijk advies — zonder verplichtingen.