Prothese Stomatitis: Ontsteking Onder Uw Kunstgebit
Heeft u last van rood, geirriteerd tandvlees onder uw kunstgebit? Dan kan er sprake zijn van prothese stomatitis, een veelvoorkomende ontsteking bij kunstgebitdragers. Wij leggen uit wat het is, hoe u het herkent en wat u eraan kunt doen.
Tandprothetische Praktijk Dokman · Bijgewerkt maart 2026
Prothese stomatitis is een ontsteking van het slijmvlies onder een kunstgebit, meestal veroorzaakt door de schimmel Candida albicans. Het is een van de meest voorkomende problemen bij mensen die een volledige of gedeeltelijke gebitsprothese dragen. Onderzoek toont aan dat tot wel 70% van de kunstgebitdragers in meer of mindere mate last heeft van deze aandoening, hoewel lang niet iedereen zich bewust is van de ontsteking.
In dit artikel bespreken wij uitgebreid wat prothese stomatitis precies is, welke symptomen u kunt herkennen, wat de oorzaken zijn en hoe de ontsteking behandeld en voorkomen kan worden. Ook leggen wij uit wanneer u naar de huisarts moet en wanneer een bezoek aan de tandprotheticus de juiste keuze is. Een ontsteking onder het kunstgebit hoeft niet te blijven bestaan: met de juiste aanpak kunt u er snel en effectief vanaf komen.
Wat is prothese stomatitis?
Prothese stomatitis (ook wel candida-stomatitis of mondschimmel onder het kunstgebit genoemd) is een ontstekingsreactie van het mondslijmvlies op de plek waar de prothese op het tandvlees rust. De ontsteking wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door een overgroei van de schimmel Candida albicans, een micro-organisme dat van nature in kleine hoeveelheden in de mond aanwezig is.
Onder normale omstandigheden houdt uw afweersysteem de schimmelgroei in balans. Wanneer het evenwicht verstoord raakt — bijvoorbeeld door het continu dragen van een kunstgebit, onvoldoende reiniging of een verminderde weerstand — kan de Candida-schimmel zich vermenigvuldigen. De schimmel hecht zich aan het poreuze oppervlak van de prothese en vormt een zogenaamde biofilm. Deze biofilm is met het blote oog vaak niet zichtbaar, maar veroorzaakt wel een chronische ontsteking van het onderliggende slijmvlies.
Drie stadia van prothese stomatitis
Prothese stomatitis wordt medisch ingedeeld in drie stadia, afhankelijk van de ernst:
- Type I (milde vorm): Kleine rode puntjes of stippen op het gehemelte. Vaak nauwelijks merkbaar en pijnloos.
- Type II (matige vorm): Een egaal rode, ontstoken slijmvliesoppervlak onder de gehele prothese. Dit is de meest voorkomende vorm.
- Type III (ernstige vorm): Hobbelig, gezwollen slijmvlies met papillaire hyperplasie (blaasjesachtige verdikkingen). Dit stadium vraagt om professionele behandeling.
Symptomen van prothese stomatitis
Het verraderlijke aan prothese stomatitis is dat de ontsteking in het beginstadium vaak geen pijn veroorzaakt. Veel kunstgebitdragers lopen maanden of zelfs jaren rond met een ontsteking zonder het te weten. Toch zijn er een aantal signalen waaraan u een ontsteking onder het kunstgebit kunt herkennen:
- Rood tandvlees: Het slijmvlies onder de prothese is opvallend rood, met name op het gehemelte. De roodheid is scherp begrensd tot het gebied dat door het kunstgebit wordt bedekt.
- Branderig of pijnlijk gevoel: Een brandende sensatie onder het kunstgebit, met name bij het dragen of na het inzetten van de prothese. Dit gevoel kan gedurende de dag toenemen.
- Slechte adem (halitosis): De schimmelbiofilm op het kunstgebit en de ontsteking in de mond veroorzaken een onaangename geur die ook door regelmatig poetsen niet verdwijnt.
- Zwelling van het tandvlees: In ernstigere gevallen kan het slijmvlies gezwollen zijn en een onregelmatig, hobbelig oppervlak vertonen.
- Witte plekken of beslag: Soms vormt zich een witte, afveegbare laag op het slijmvlies of het gehemelte. Dit witte beslag is een directe aanwijzing voor een candida-infectie.
- Onaangename smaak: Een vieze of metaalachtige smaak in de mond die niet weggaat na het reinigen van het kunstgebit.
Let op: soms geen klachten
Prothese stomatitis verloopt regelmatig zonder duidelijke klachten. U merkt dan niets, terwijl de ontsteking onder uw kunstgebit wel aanwezig is. Juist daarom is een regelmatige controle bij de tandprotheticus zo belangrijk: wij signaleren de ontsteking voordat deze ernstig wordt.
Oorzaken van prothese stomatitis
Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan het ontstaan van een ontsteking onder het kunstgebit. Vaak is het een combinatie van oorzaken die ervoor zorgt dat de Candida-schimmel de overhand krijgt.
Onvoldoende reiniging van het kunstgebit
De belangrijkste oorzaak van prothese stomatitis is een gebrekkige hygiëne van het kunstgebit. Wanneer de prothese niet dagelijks grondig wordt gereinigd, vormt zich een laag van bacteriën en schimmels (biofilm) op het oppervlak. Deze biofilm is bijzonder hardnekkig en kan met alleen water spoelen niet worden verwijderd. Lees in ons artikel over kunstgebit reinigen hoe u uw prothese correct schoonmaakt.
Het kunstgebit 's nachts inhouden
Wanneer u uw kunstgebit ook 's nachts draagt, krijgt het slijmvlies onder de prothese geen kans om te herstellen. De warme, vochtige omgeving tussen kunstgebit en tandvlees is een ideale broedplaats voor schimmels. Door het gebit 24 uur per dag te dragen, wordt de schimmelgroei sterk bevorderd. Lees meer over waarom het belangrijk is om uw kunstgebit 's nachts uit te nemen.
Slechte pasvorm van de prothese
Wanneer uw kunstgebit niet meer goed past, ontstaan er ruimtes tussen de prothese en het tandvlees. In deze ruimtes kunnen voedselresten en bacteriën zich ophopen. Bovendien kan een slecht passend kunstgebit extra druk en wrijving veroorzaken, waardoor het slijmvlies beschadigd raakt en gevoeliger wordt voor infecties. Door botresorptie verandert uw kaak in de loop der jaren, waardoor uw gebit geleidelijk minder goed gaat passen.
Droge mond
Speeksel heeft een beschermende functie tegen schimmelinfecties. Bij een droge mond valt deze natuurlijke afweer weg, waardoor Candida ongestoord kan groeien. Een droge mond kan veroorzaakt worden door medicijngebruik, ouderdom, diabetes of bestraling in het hoofd-halsgebied.
Verminderde weerstand
Mensen met een verzwakt immuunsysteem lopen een hoger risico op prothese stomatitis. Dit geldt onder meer voor diabetespatiënten, mensen die immuunonderdrukkende medicijnen gebruiken en ouderen met een verminderde algehele weerstand. Ook langdurig gebruik van antibiotica kan het evenwicht van micro-organismen in de mond verstoren.
Behandeling van prothese stomatitis
De behandeling van prothese stomatitis richt zich op het bestrijden van de schimmelinfectie, het verbeteren van de hygiëne en het wegnemen van de onderliggende oorzaken. De aanpak hangt af van de ernst van de ontsteking.
Behandelmogelijkheden
- Antischimmelmiddelen: De huisarts kan een antischimmelmiddel (antimycoticum) voorschrijven, zoals miconazol mondgel of nystatine suspensie. Deze middelen worden gedurende enkele weken op het slijmvlies en op de binnenkant van het kunstgebit aangebracht om de Candida-schimmel te doden.
- Verbeteren van de hygiëne: Intensievere reiniging van het kunstgebit is essentieel. Dagelijks poetsen met een speciale protheseborstel, weken in een reinigingsmiddel en het goed afspoelen voor het inzetten zijn de basis. Lees onze uitgebreide uitleg over kunstgebit reinigen.
- Kunstgebit 's nachts uitnemen: Het slijmvlies heeft dagelijks rust nodig om te herstellen. Door uw prothese minimaal 6 tot 8 uur per dag uit te nemen (bij voorkeur 's nachts), geeft u het tandvlees de kans om te genezen en vermindert u de schimmelgroei.
- Kunstgebit laten aanpassen of vervangen: Als de pasvorm van uw prothese niet goed is, kan de tandprotheticus het kunstgebit opvullen (rebasen) of een nieuw kunstgebit laten maken. Een goede pasvorm is cruciaal om herhaling van de ontsteking te voorkomen.
- Professionele reiniging van de prothese: In sommige gevallen is een professionele reiniging van het kunstgebit nodig om de hardnekkige schimmelbiofilm volledig te verwijderen. Wij verzorgen dit graag als onderdeel van ons onderhoudsprogramma.
Prothese stomatitis voorkomen
Voorkomen is altijd beter dan genezen. Met de juiste dagelijkse routine kunt u het risico op een ontsteking onder het kunstgebit aanzienlijk verkleinen. Hieronder vindt u de belangrijkste preventietips.
Tips om ontsteking onder uw kunstgebit te voorkomen
- Neem uw kunstgebit 's nachts uit: Geef uw tandvlees elke nacht rust door uw prothese uit te nemen. Bewaar het gebit schoon en droog, of in een glas water. Lees meer over slapen met of zonder kunstgebit.
- Reinig uw kunstgebit dagelijks: Poets uw prothese elke dag met een speciale protheseborstel en gebruik regelmatig een reinigingstablet. Vermijd gewone tandpasta, want deze kan het oppervlak van het kunstgebit beschadigen.
- Reinig ook uw mond: Poets uw tandvlees, tong en gehemelte zachtjes met een zachte tandenborstel, ook als u geen eigen tanden meer heeft. Dit verwijdert bacteriën en stimuleert de doorbloeding.
- Laat uw kunstgebit regelmatig controleren: Bezoek minimaal een keer per jaar de tandprotheticus voor een controle van de pasvorm en de conditie van uw prothese. Wij bieden een gratis controle aan bij TPP Dokman.
- Vermijd continu dragen: Probeer uw kunstgebit ook overdag af en toe even uit te nemen als dat mogelijk is. Zelfs een kort moment van rust helpt het slijmvlies om te herstellen.
- Verminder suikerrijk eten: Suiker stimuleert de groei van Candida-schimmels. Een gevarieerd voedingspatroon met minder suiker helpt om schimmelgroei te beperken.
Wanneer naar de huisarts of tandprotheticus?
Bij klachten aan uw mond of kunstgebit is het soms lastig om te bepalen bij welke zorgverlener u moet zijn. Hieronder leggen wij uit wanneer u het beste naar de huisarts kunt gaan en wanneer de tandprotheticus de juiste keuze is.
Naar de huisarts als:
- U een antischimmelmiddel nodig heeft (dit is een recept-geneesmiddel)
- De ontsteking niet verbetert ondanks goede hygiëne
- U last heeft van koorts of algemeen ziek zijn
- De schimmelinfectie zich uitbreidt naar de keel
Naar de tandprotheticus als:
- Uw kunstgebit niet meer goed past of schuift
- U last heeft van drukplekken of irritatie
- Uw prothese gerepareerd of aangepast moet worden
- U toe is aan een controle of nieuw kunstgebit
Tip: Bij prothese stomatitis werken de huisarts en tandprotheticus vaak samen. De huisarts behandelt de schimmelinfectie met medicatie, terwijl de tandprotheticus zorgt voor een goede pasvorm en u adviseert over de juiste reiniging en het dragen van uw kunstgebit.
Meer informatie
Wilt u meer weten over het onderhoud van uw kunstgebit en het voorkomen van klachten? Lees dan ook deze artikelen:
- Kunstgebit reinigen — Stap-voor-stap handleiding voor dagelijks onderhoud.
- Slapen met of zonder kunstgebit — Waarom het belangrijk is om uw gebit 's nachts uit te nemen.
- Kunstgebit en droge mond — Oorzaken en oplossingen bij een droge mond met prothese.
- Onderhoud kunstgebit — Alles over professioneel onderhoud en controle van uw prothese.
Last van een ontsteking onder uw kunstgebit?
Heeft u klachten die wijzen op prothese stomatitis? Wacht niet te lang en maak een afspraak. Wij controleren uw kunstgebit, adviseren u over de juiste hygiëne en zorgen voor een goede pasvorm om herhaling te voorkomen.