Materialen voor Kunstgebitten: Acrylaat, Nylon en Meer

Welke materialen worden gebruikt voor kunstgebitten?

Een kunstgebit bestaat altijd uit twee hoofdonderdelen: de basis (het roze of tandvleeskleurige deel dat op de kaakwal rust) en de tanden (de zichtbare kunsttanden). Voor beide onderdelen bestaan verschillende kunstgebit materialen, elk met eigen eigenschappen. De keuze voor een bepaald materiaal hangt af van factoren zoals het type prothese, de gebitssituatie, eventuele allergieen, de gewenste esthetiek en het beschikbare budget.

Hieronder bespreken wij de meest voorkomende materialen: acrylaat (PMMA), nylon, chroom-kobalt, titanium en nieuwere alternatieven als PEEK en zirconia. Daarnaast vergelijken wij porseleinen en acrylaat kunsttanden en kijken wij naar het verschil tussen digitaal gefreesd en handgemaakt werk.

Acrylaat (PMMA): het meest gebruikte materiaal

Polymethylmethacrylaat (PMMA), in de volksmond acrylaat genoemd, is al tientallen jaren het standaardmateriaal voor kunstgebitten. Het overgrote deel van de volledige kunstgebitten en gedeeltelijke protheses wordt van dit materiaal vervaardigd. Acrylaat is een hard, roze kunststof dat de kleur van het tandvlees nabootst.

Voordelen van acrylaat: Het materiaal is relatief goedkoop, eenvoudig te verwerken en goed aan te passen. Een acrylaat kunstgebit is makkelijk te repareren of te rebasen wanneer de kaakwal verandert. Daarnaast biedt acrylaat een natuurlijk uiterlijk doordat het goed ingekleurd kan worden.

Nadelen van acrylaat: Acrylaat is relatief bros en kan breken bij een val. In de bovenkaak is de basis vrij dik (met een gehemelteplaat) om voldoende stevigheid te bieden, wat het draagcomfort kan beperken. Sommige patienten ontwikkelen een overgevoeligheid voor het restmonomeer in het acrylaat, wat kan leiden tot irritatie of een allergische reactie.

Nylon en flexibel materiaal

Nylon (polyamide) is een thermoplastisch materiaal dat wordt gebruikt voor flexibele protheses. In tegenstelling tot hard acrylaat is nylon buigzaam, licht en breukbestendig. Het materiaal bevat geen metaal en is vrij van het monomeer dat bij acrylaat soms allergieen veroorzaakt.

Voordelen van nylon: Het grootste voordeel is het comfort. Een nylon prothese is dunner en lichter dan een acrylaat variant. De tandvleeskleurige klemmetjes zijn vrijwel onzichtbaar, wat de esthetiek ten goede komt. Daarnaast is het materiaal biocompatibel en geschikt voor patienten met een metaal- of acrylaatallergie.

Nadelen van nylon: Nylon is moeilijk te repareren of aan te passen. Het materiaal kan na verloop van tijd verkleuren door voedingsmiddelen als koffie of thee. De flexibiliteit die voor comfort zorgt, biedt tegelijkertijd minder stabiliteit bij het kauwen. Nylon protheses gaan doorgaans minder lang mee dan acrylaat of metalen varianten.

Chroom-kobalt voor frame protheses

Bij een frame prothese (ook wel skeletprothese genoemd) vormt een gegoten chroom-kobalt frame het skelet van de prothese. Dit metalen raamwerk rust op de bestaande tanden en kiezen en verdeelt de kauwkrachten gelijkmatig. De kunsttanden en het tandvleeskleurige deel worden in acrylaat op het frame bevestigd.

Voordelen van chroom-kobalt: Het materiaal is bijzonder sterk, dun en licht. Omdat het frame heel dun kan worden uitgevoerd, neemt het minder ruimte in de mond in beslag dan een volledig acrylaat prothese. De kauwkrachten worden efficienter verdeeld over de resterende tanden en het tandvlees. Een frame prothese gaat doorgaans 5 tot 10 jaar mee.

Nadelen van chroom-kobalt: De metalen klemmetjes (clasps) kunnen zichtbaar zijn, wat sommige patienten als onesthetisch ervaren. Het materiaal is niet geschikt voor patienten met een metaalallergie. Daarnaast is een frame prothese duurder dan een standaard acrylaat prothese en vraagt het om meer voorbereidend werk.

Titanium voor implantaatconstructies

Titanium speelt een cruciale rol bij implantaatgedragen protheses, zoals het klikgebit. De implantaten zelf – de schroefvormige constructies die in de kaak worden geplaatst – zijn vrijwel altijd van titanium vervaardigd. Dit biocompatibele metaal integreert met het botweefsel (osseointegratie) en vormt zo een stabiele basis voor de prothese.

Voordelen van titanium: Het materiaal is uitzonderlijk sterk, licht en corrosiebestendig. Titanium wordt door het lichaam uitstekend verdragen en allergieen zijn uiterst zeldzaam. Het biedt een levenslange verankering voor klikgebitten, stegconstructies en vaste bruggen op implantaten.

Nadelen van titanium: De kosten zijn hoger dan bij conventionele materialen, voornamelijk vanwege de chirurgische plaatsing van implantaten. Niet iedere patient komt in aanmerking voor implantaten; voldoende botmassa en een goede algehele gezondheid zijn voorwaarden. Meer over de kosten van implantaatoplossingen vindt u op onze kostenpagina.

Porseleinen vs. acrylaat kunsttanden

Naast het basismateriaal is ook het materiaal van de kunsttanden van belang. Kunsttanden worden doorgaans gemaakt van acrylaat of porselein (keramiek). Beide materialen hebben hun eigen voor- en nadelen.

Acrylaat tanden zijn lichter, goedkoper en makkelijk bij te slijpen. Ze produceren minder geluid bij het kauwen en zijn beter bestand tegen schokken. Het nadeel is dat ze sneller slijten dan porseleinen tanden en na verloop van tijd hun glans kunnen verliezen.

Porseleinen tanden zijn harder, slijtvaster en behouden hun glans en kleur jarenlang. Ze ogen zeer natuurlijk door de lichtdoorlatende eigenschappen die lijken op die van echte tanden. Het nadeel is dat porselein zwaarder is, kan breken bij een val en een tikkend geluid kan produceren bij het eten. Porseleinen tanden zijn bovendien niet geschikt in combinatie met een nylon basis.

In de hedendaagse tandprothetiek worden hoogwaardige acrylaat tanden (zoals meerlaagse composiettanden) het meest toegepast. Deze moderne kunsttanden combineren de sterke punten van beide materialen: een natuurlijk uiterlijk met voldoende slijtvastheid en een laag gewicht.

Nieuwere materialen: PEEK en zirconia

De tandprothetiek staat niet stil. Twee veelbelovende materialen die steeds vaker worden toegepast zijn PEEK en zirconia.

PEEK (polyetheretherketon) is een hoogwaardige kunststof die lichter is dan metaal en geen allergische reacties veroorzaakt. Het materiaal is sterk, flexibel en biocompatibel. PEEK wordt steeds vaker gebruikt als alternatief voor chroom-kobalt bij frame protheses. Het kan tandvleeskleurig worden uitgevoerd, waardoor het esthetisch aantrekkelijker is dan metaal. Het nadeel is dat PEEK duurder is dan traditionele materialen en dat nog niet alle laboratoria ervaring hebben met dit materiaal.

Zirconia (zirkoniumdioxide) is een keramisch materiaal dat vooral wordt ingezet voor implantaatabutments en vaste constructies. Het is extreem hard, slijtvast en heeft een witte kleur die mooi aansluit op de natuurlijke tanden. Zirconia wordt steeds vaker gebruikt voor het digitale kunstgebit, waarbij constructies met behulp van CAD/CAM-technologie uit een zirconiablok worden gefreesd. Het materiaal is echter kostbaar en minder geschikt voor uitneembare protheses.

Digitaal gefreesd vs. handgemaakt kunstgebit

De manier waarop een kunstgebit wordt vervaardigd, heeft directe invloed op de materiaaleigenschappen. Bij een handgemaakt (conventioneel) kunstgebit wordt vloeibaar acrylaat in een mal gegoten en uitgehard. Dit proces kan kleine luchtbelletjes en restmonomeer in het materiaal achterlaten, wat de stevigheid vermindert en allergieen kan bevorderen.

Bij een digitaal gefreesd kunstgebit wordt de prothese met behulp van een computergestuurde frees uit een industrieel geperst acrylaatblok vervaardigd. Dit blok is onder hoge druk en temperatuur geproduceerd, waardoor het materiaal dichter, sterker en vrijwel vrij van restmonomeer is. Het resultaat is een kunstgebit dat beter past, langer meegaat en minder kans op allergieen geeft. Lees meer over deze techniek op onze pagina over het digitale kunstgebit.

Hoe beinvloedt het materiaal de prijs?

Het gekozen materiaal is een belangrijke factor in de totale kosten van een kunstgebit. Een standaard acrylaat kunstgebit is het meest betaalbaar. Een nylon (flexibele) prothese is doorgaans iets duurder. Een chroom-kobalt frame prothese is aanzienlijk duurder vanwege het maatwerk en de materiaalkosten. Titanium implantaatconstructies zijn de grootste investering, maar bieden ook de langste levensduur.

Nieuwere materialen als PEEK en zirconia bevinden zich doorgaans in het hogere prijssegment. Houd er echter rekening mee dat een goedkoper materiaal niet altijd de voordeligste keuze is op de lange termijn: een duurzamere prothese hoeft minder snel vervangen te worden en kan daardoor op termijn voordeliger uitpakken.

Tandprothetische zorg wordt grotendeels vergoed vanuit de basisverzekering. Als gecontracteerde praktijk declareren wij rechtstreeks bij uw zorgverzekeraar, zodat u enkel de eigen bijdrage betaalt. Wilt u precies weten wat uw prothese gaat kosten? Wij maken altijd een heldere offerte vooraf.

Welk materiaal past bij uw situatie?

De keuze voor het juiste materiaal is afhankelijk van meerdere factoren: het type prothese dat u nodig heeft, het aantal ontbrekende tanden, de conditie van uw kaak, eventuele allergieen, uw esthetische wensen en uw budget. Er bestaat geen materiaal dat in alle gevallen het beste is – de ideale keuze verschilt per patient.

Tijdens een gratis en vrijblijvend consult bespreken wij uw situatie en adviseren wij u over het materiaal dat het beste aansluit bij uw wensen en behoeften. U heeft hiervoor geen verwijzing van de tandarts nodig. Maak een afspraak via ons contactformulier of bel ons op 0183-302257.

Meer informatie

Wilt u meer weten over specifieke protheses en materialen? Bekijk de volgende pagina's:

• Flexibele prothese – Alles over de nylon gebitsprothese zonder metalen haken
• Het digitale kunstgebit – 3D-scanning en freestechnologie voor een perfecte pasvorm
• Kunstgebit en allergie – Materialen bij overgevoeligheid voor acrylaat of metaal
• Frame prothese behandeling – Duurzame gedeeltelijke prothese met chroom-kobalt frame
• Gratis controle – Laat uw huidige kunstgebit kosteloos beoordelen