Tandpasta voor Kunstgebit: Wat Mag Wel en Wat Niet
Het lijkt de meest logische stap van de wereld: uw kunstgebit poetsen met de tandpasta die al in de badkamer staat. Toch is dat een van de meest gemaakte fouten bij het onderhoud van een prothese — en een die u er letterlijk aan afziet.
A.M. Dokman, tandprotheticus · Bijgewerkt september 2026
Het korte antwoord
Gebruik geen gewone tandpasta op uw kunstgebit. Tandpasta bevat schuurdeeltjes die zijn afgestemd op tandglazuur, en prothesekunststof is daar veel zachter dan. Poets uw prothese met een protheseborstel en een druppel neutraal afwasmiddel, of met een speciale prothesereinigingspasta. Draagt u daarnaast nog eigen tanden? Die poetst u wél gewoon met uw vertrouwde fluoridetandpasta.
In ons uitgebreide artikel over kunstgebit reinigen staat het volledige stappenplan voor de dagelijkse verzorging. Op deze pagina zoomen we in op één specifieke vraag die ons wekelijks in de praktijk wordt gesteld: welke tandpasta mag er nu wel en niet op een prothese?
Die vraag is terecht, want de schade die tandpasta aanricht is sluipend. U merkt er de eerste maanden niets van. Pas na een jaar of langer valt op dat de prothese dof is geworden, sneller verkleurt en moeilijker schoon te houden is. Op dat moment is het kwaad al geschied.
Waarom is tandpasta schadelijk voor een kunstgebit?
Tandpasta reinigt niet alleen chemisch, maar vooral mechanisch. Er zitten fijne schuurdeeltjes in — meestal silica of calciumcarbonaat — die tijdens het poetsen aanslag van het glazuur schuren. Die deeltjes zijn zorgvuldig afgestemd op de hardheid van tandweefsel.
Het probleem: de basis van uw prothese is gemaakt van acrylaat (PMMA), en dat kunststof is aanzienlijk zachter dan tandglazuur. Wat op een tand een onschuldige poetsbeweging is, laat op kunststof een spoor van microscopisch kleine krasjes achter.
De schuurkracht van een tandpasta wordt uitgedrukt in de RDA-waarde (Relative Dentin Abrasivity). Reguliere tandpastas liggen doorgaans tussen RDA 30 en 200. Die schaal is echter vastgesteld voor tandweefsel; er bestaat geen "veilige" RDA-waarde voor prothesekunststof. Ook een milde, gevoelige-tanden-tandpasta slijt uw prothese op termijn.
Wat die micro-krasjes veroorzaken
- Snellere verkleuring: Een ruw oppervlak houdt pigmenten uit koffie, thee, rode wijn en tabak veel beter vast dan een gladgepolijst oppervlak. Uw prothese wordt zichtbaar sneller geel of bruin.
- Meer bacterien en schimmel: In de krasjes hecht zich biofilm die u met borstelen niet meer volledig verwijdert. Dat vergroot de kans op prothese stomatitis en op slechte adem.
- Doffe glans: Een nieuwe prothese is hoogglans gepolijst. Jarenlang poetsen met tandpasta maakt het oppervlak mat, waardoor het er minder natuurlijk uitziet.
- Slechter hechtende kleefpasta: Draagt u kleefpasta? Op een ruw, bekrast oppervlak hecht die juist minder goed.
Wat gebruikt u dan wel?
Voor het dagelijks poetsen heeft u helemaal geen pasta nodig. Een protheseborstel met een niet-schurend reinigingsmiddel doet het werk. Hieronder de opties op een rij.
| Middel | Geschikt? | Toelichting |
|---|---|---|
| Neutraal afwasmiddel | Ja | Eén druppel op een vochtige protheseborstel. Goedkoop, niet schurend en effectief tegen vet en voedselresten. |
| Prothesereinigingspasta | Ja | Ook wel kunstgebittandpasta genoemd. Speciaal samengesteld zonder schurende deeltjes. Verkrijgbaar bij drogist en apotheek. |
| Reinigingstabletten | Ja | Als aanvulling, 2 à 3 keer per week. Vervangt het borstelen niet. |
| Gewone tandpasta | Nee | Schuurdeeltjes veroorzaken micro-krasjes in het kunststof. |
| Whitening tandpasta | Zeker niet | Bevat extra schuurmiddel en de bleekwerking heeft geen enkel effect op prothesetanden. |
| Baking soda of zout als poeder | Nee | Werkt als schuurmiddel. Baking soda mag wel opgelóst in water, als weekmiddel. |
Whitening tandpasta: de slechtste keuze
Veel dragers grijpen juist naar een whitening tandpasta wanneer de prothese begint te verkleuren. Dat is begrijpelijk, maar het werkt averechts om twee redenen.
Ten eerste halen whitening pastas hun effect grotendeels uit extra schuurmiddel: ze poetsen oppervlakkige verkleuring van glazuur af. Op kunststof schuren ze het oppervlak alleen maar dof en ruw — waardoor het daarna nog snéller verkleurt. U versnelt precies het probleem dat u wilde oplossen.
Ten tweede: de bleekmiddelen werken niet op prothesetanden. De kleur van kunststof prothesetanden zit door en door in het materiaal en verandert niet door bleken. Wilt u uw prothese weer stralend krijgen, dan is professioneel reinigen en opnieuw polijsten bij de tandprotheticus de enige route die werkt.
Heeft u nog eigen tanden naast uw prothese?
Bij een gedeeltelijk kunstgebit of een frame prothese gelden twee verschillende regimes naast elkaar, en dat leidt vaak tot verwarring:
- Uw eigen tanden en kiezen: poetsen met uw normale fluoridetandpasta. Juist de tanden waar de prothese op steunt, lopen extra risico op cariës en moeten goed gepoetst worden.
- Het uitneembare deel: eerst uitnemen, dan apart reinigen met protheseborstel en afwasmiddel — nooit met de tandpasta die u net gebruikte.
Reinig de prothese boven een wasbak met een laagje water of een handdoek erin. Valt hij uit uw handen, dan voorkomt dat een breuk — en daarmee een reparatie.
Uw prothese is al dof geworden. En nu?
Micro-krasjes poetst u er thuis niet meer uit; harder of langer borstelen maakt het juist erger. Wat wél helpt is professioneel reinigen en opnieuw polijsten in het tandtechnisch laboratorium. Het oppervlak wordt dan weer glad en glanzend, waardoor ook nieuwe aanslag zich minder snel hecht.
Bij diepe krassen, ingesleten verkleuring of een prothese die al jaren meegaat, is polijsten niet altijd voldoende. Wij beoordelen tijdens de controle of opknappen zinvol is of dat vervanging een beter voorstel is. Lees ook hoe lang een kunstgebit meegaat.
Meer over het onderhoud van uw prothese
- Kunstgebit reinigen — Het volledige stappenplan voor de dagelijkse reiniging.
- Reinigingstabletten kunstgebit — Welke soorten er zijn, hoe vaak u ze gebruikt en wat ze kosten.
- Kunstgebit materialen — Waar uw prothese van gemaakt is en waarom dat het onderhoud bepaalt.
- Prothese stomatitis — Wat een ontstoken gehemelte is en hoe u het voorkomt.
- Contact opnemen — Maak een afspraak bij Tandprotheticuspraktijk Dokman in Sleeuwijk.
Bronnen
- Ivoren Kruis – Reinigingsadviezen voor gebitsprotheses. Geraadpleegd 2026.
- ONT (Organisatie van Nederlandse Tandprothetici) – Consumenteninformatie onderhoud kunstgebit. Geraadpleegd 2026.
- KNMT – Richtlijn protheseonderhoud. Geraadpleegd 2026.
- Journal of Prosthodontics – Surface roughness of denture base acrylic resin after cleaning with dentifrices. Geraadpleegd 2026.
- ISO 11609 – Dentistry: dentifrices, requirements, test methods and marking (RDA). Geraadpleegd 2026.
De informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt niet het advies van uw tandprotheticus, tandarts of huisarts. Neem bij klachten altijd contact op met een zorgverlener.
Medisch gecontroleerd: Inhoud op deze website is inhoudelijk gecontroleerd door A.M. Dokman, tandprotheticus (AGB: 93000033). Zie over ons voor alle registraties.
Prothese dof of verkleurd geraakt?
Wij reinigen en polijsten uw kunstgebit professioneel in ons eigen laboratorium in Sleeuwijk, en controleren meteen de pasvorm. Maak vrijblijvend een afspraak.