Kunstgebit zit los of past niet meer: oorzaken en oplossingen

Een kunstgebit dat los zit of niet meer past is een van de meest voorkomende klachten bij kunstgebitdragers. In het begin paste uw prothese perfect, maar na verloop van tijd merkt u dat het gebit begint te verschuiven, kantelen, drukplekken veroorzaakt of zelfs los klapt. Dat is niet alleen oncomfortabel, maar ook onzeker: u durft misschien niet meer vrijuit te lachen, te eten in gezelschap of een gesprek te voeren zonder dat u zich zorgen maakt over uw gebit.

Het goede nieuws is dat u niet hoeft te leren leven met een los of slecht passend kunstgebit. De oorzaak ligt vrijwel nooit bij het oorspronkelijke ontwerp, maar bij natuurlijke veranderingen in uw kaak. Voor elke oorzaak bestaat een passende oplossing. Hieronder bespreken wij waarom dit gebeurt, hoe u de signalen herkent, welke tijdelijke en structurele oplossingen er zijn en wanneer u bij Tandprotheticuspraktijk Dokman langs moet komen. Wilt u eerst de basis nalezen, van soorten protheses tot onderhoud? Bekijk dan onze complete gids over het kunstgebit.

Past niet meer of zit los: is er verschil?

In de praktijk worden "mijn kunstgebit past niet meer" en "mijn kunstgebit zit los" vaak door elkaar gebruikt. De klachten overlappen grotendeels, maar er is een subtiel verschil. Bij een los kunstgebit gaat het vooral om beweging: de prothese verschuift, kantelt of klapt los. Bij een kunstgebit dat niet meer past spelen ook klachten als drukplekken, een veranderde beet en een "ingevallen" gezicht een rol, zelfs wanneer het gebit niet per se loszit.

Beide situaties hebben dezelfde onderliggende oorzaken, met botresorptie als belangrijkste factor. De oplossingen overlappen ook: rebasen, een nieuw kunstgebit of een klikgebit. Wij behandelen beide situaties hieronder samen. Ligt uw klacht vooral bij het kauwen — u kunt niet goed doorbijten of de prothese klappert bij elke hap — kijk dan bij de gebitsprothese problemen die met de beet te maken hebben.

Waarom gaat een kunstgebit los zitten of niet meer passen?

Een kunstgebit dat eerder goed paste maar nu losser zit of klachten geeft, heeft altijd een oorzaak. In de meeste gevallen gaat het om veranderingen in uw kaak of het kunstgebit zelf. Hieronder bespreken wij de belangrijkste redenen.

Botresorptie (kaakbotslinkt)

Dit is veruit de meest voorkomende oorzaak. Wanneer uw natuurlijke tanden en kiezen getrokken zijn, ontvangt het kaakbot geen stimulatie meer van de tandwortels. Het lichaam breekt het bot daarom langzaam af, een proces dat botresorptie heet. Door deze geleidelijke afbraak verandert de vorm van uw kaakwal en past het kunstgebit steeds minder goed. Dit proces gaat een leven lang door en versnelt soms na de eerste jaren.

Slijtage van het kunstgebit

Een kunstgebit is gemaakt van kunststof en kunsttanden. Deze materialen slijten na jarenlang dagelijks gebruik. De tanden worden vlakker, de beet verandert en het kunststof van de basis kan poreuzer worden. Een versleten kunstgebit sluit minder goed aan op uw kaak, waardoor het losser gaat zitten. Gemiddeld gaat een prothese vijf tot acht jaar mee voordat vervanging nodig is; wat de levensduur in uw situatie bepaalt, leest u bij hoe lang gaat een kunstgebit mee.

Gewichtsverlies of gewichtstoename

Wanneer u flink afvalt of aankomt, verandert niet alleen uw lichaamsomvang maar ook het volume van het zachte weefsel in uw mond. Bij gewichtsverlies wordt het tandvlees dunner en slinkt de kaakwal, waardoor er ruimte ontstaat tussen het kunstgebit en de kaak. Bij gewichtstoename kan het weefsel juist opzwellen, waardoor het kunstgebit strakker of ongelijkmatig gaat zitten. Beide situaties kunnen ervoor zorgen dat uw kunstgebit minder stabiel zit.

Droge mond en medicijngebruik

Speeksel speelt een belangrijke rol bij de retentie van een kunstgebit. Het vormt een dunne laag tussen het gebit en het tandvlees die als zuigkracht werkt. Een droge mond, vaak veroorzaakt door medicijngebruik, bestraling of bepaalde aandoeningen, vermindert deze zuigkracht aanzienlijk. Het kunstgebit zit daardoor losser, ook al is de pasvorm nog goed.

Signalen dat uw kunstgebit niet meer goed past of los zit

Soms gaat het langzaam en went u aan de verminderde pasvorm. Toch zijn er duidelijke signalen die erop wijzen dat uw kunstgebit niet meer goed zit:

• Het kunstgebit verschuift of kantelt tijdens het eten, vooral bij harder voedsel
• U heeft steeds meer kleefpasta nodig om het gebit op zijn plek te houden
• Er komen voedselresten onder het kunstgebit terecht
• U ervaart drukplekken, irritatie of pijnlijke plekken op het tandvlees
• Het kunstgebit maakt klapperende geluiden wanneer u praat of lacht
• Veranderd uiterlijk: doordat het kunstgebit lager op een geslonken kaak komt te zitten, kan uw gezicht een "ingevallen" uiterlijk krijgen. De lippen lijken dunner en de mondhoeken hangen.
• Veranderde beet: uw boven- en onderkunstgebit sluiten niet meer goed op elkaar aan. U bijt scheef of voelt dat de tanden anders op elkaar vallen. Meer hierover leest u in ons artikel over een kunstgebit dat niet goed bijt.
• Moeilijker praten: u heeft moeite met bepaalde klanken, lispelt of merkt dat het kunstgebit tijdens het praten verschuift.
• Chronische irritatie: langdurig gebruik van een slecht passend kunstgebit kan leiden tot ontsteking, zwelling of zelfs schimmelinfecties van het tandvlees.
• U voelt zich onzeker in sociale situaties en vermijdt bepaalde activiteiten, zoals sporten met een prothese

Herkent u een of meerdere van deze signalen? Wacht dan niet te lang. Een los kunstgebit belast uw kaak ongelijkmatig, wat het proces van botresorptie kan versnellen. Hoe eerder u actie onderneemt, hoe meer opties u heeft.

Gevolgen van een slecht passend kunstgebit

Een slecht passend kunstgebit veroorzaakt een keten van klachten die elkaar versterken: drukplekken worden wondjes, wondjes raken ontstoken, de ongelijkmatige druk versnelt de botafbraak en het scheve kauwpatroon belast uw kaakgewricht. Hoe langer u ermee doorloopt, hoe meer van die schade blijvend is. Verloren kaakbot komt niet terug.

• Drukplekken en ontstekingen: een prothese die schuift, schuurt telkens over dezelfde plek. Blijft die plek open, dan kan het tandvlees ontstoken raken of ontstaat een schimmelinfectie onder de prothese (prothese-stomatitis). Wat u tot uw afspraak zelf kunt doen, leest u bij drukplekken kunstgebit verhelpen.
• Versnelde botafbraak: een goed passende prothese verdeelt de kauwdruk over de hele kaakwal. Een slecht passende concentreert die druk op enkele punten, wat de botresorptie versnelt. Dit is het gevolg dat u niet terugdraait.
• Klachten aan het kaakgewricht: wie scheef of eenzijdig kauwt om een losse prothese te ontzien, belast het kaakgewricht ongelijk. Dat kan leiden tot pijn bij het kaakgewricht, hoofdpijn of een klikkend geluid bij het openen van de mond.
• Eenzijdiger eten: harde en vezelrijke producten worden gemeden en het menu verschuift naar zacht voedsel. Zie onze tips over eten met een kunstgebit.

Noodgebit zit los of past niet meer

Een noodgebit dat losser gaat zitten of niet meer past, is geen fout maar een verwacht verloop. Zo'n prothese wordt direct na het trekken geplaatst en rust dus op een kaakwal die nog moet genezen. Het kaakbot slinkt de eerste drie tot zes maanden het sterkst; de prothese die op dag één aansloot, doet dat na een paar weken al minder.

Dat betekent niet dat u het moet uitzitten. In die overgangsperiode wordt de pasvorm tussentijds bijgewerkt met een opvulling, zodat het noodgebit blijft aansluiten en u geen drukplekken oploopt. Pas als de kaak stabiel genoeg is, doorgaans na zes tot twaalf maanden, wordt een definitieve prothese gemaakt of een volwaardige rebase uitgevoerd. Hoe die overgangsfase eruitziet, leest u bij de immediaat prothese en bij het tijdelijke prothese-traject.

Wat u vooral niet moet doen: het losser wordende noodgebit maandenlang met steeds meer kleefpasta op zijn plek houden. De prothese kantelt dan bij elke kauwbeweging op een kaakwal die juist rust nodig heeft. Merkt u dat het gebit schuift, klappert of een pijnlijke plek maakt, laat het dan tussentijds beoordelen; een bijstelling kost doorgaans één kort bezoek.

Tijdelijke oplossingen voor een los kunstgebit

Soms heeft u een snelle oplossing nodig terwijl u wacht op een afspraak bij de tandprotheticus. Er zijn enkele middelen die tijdelijk verlichting kunnen bieden, maar het is belangrijk om te benadrukken dat dit geen structurele oplossingen zijn.

Kleefpasta

Kleefpasta is het meest gebruikte hulpmiddel bij een los kunstgebit. Een dun laagje aan de binnenzijde van uw prothese zorgt voor extra houvast. Als tijdelijke maatregel is kleefpasta acceptabel, maar wanneer u het dagelijks nodig heeft om uw kunstgebit op zijn plek te houden, is dat een duidelijk signaal dat de pasvorm niet meer in orde is. Langdurig gebruik van kleefpasta maskeert het onderliggende probleem en kan het zelfs verergeren.

Cushion liners (zachte tussenlagen)

Cushion liners zijn zachte, flexibele strips die u in de binnenzijde van uw kunstgebit legt. Ze vullen de ruimte op tussen het gebit en uw tandvlees en bieden daarmee extra grip en comfort. Ze zijn verkrijgbaar bij drogisterijen en kunnen uitkomst bieden als u korte tijd moet overbruggen. Net als kleefpasta zijn ze echter geen vervanging voor professionele aanpassing van uw kunstgebit.

Structurele oplossingen: rebasen, aanpassen, vernieuwen of klikgebit

Bij een kunstgebit dat los zit of niet meer past, zijn er vier hoofdoplossingen. Welke het beste bij u past, hangt af van de staat van uw kunstgebit en de mate van kaakverandering:

• Rebasen kunstgebit (opvullen): de binnenzijde van uw kunstgebit wordt opnieuw afgevormd. Geschikt wanneer de prothese zelf nog in goede staat is. Vaak dezelfde dag klaar.
• Aanpassing (bijslijpen): bij lokale drukplekken of een scheef element kan de tandprotheticus het gebit ter plekke aanpassen.
• Nieuw kunstgebit: bij ernstige slijtage, sterk afgesleten tanden of een prothese ouder dan zeven tot acht jaar is een nieuw kunstgebit vaak de beste keuze. Een volledig kunstgebit wordt voor 75% vergoed vanuit de basisverzekering.
• Klikgebit: de definitieve oplossing voor een los ondergebit. Het kunstgebit klikt vast op twee of meer implantaten in de kaak.

Rebasen (opvullen): de structurele oplossing

Wanneer uw kunstgebit los zit door kaakveranderingen maar de prothese zelf nog in goede staat is, is rebasen (ook wel opvullen genoemd) de meest aangewezen oplossing. Bij het rebasen wordt de binnenzijde van uw kunstgebit volledig vernieuwd. De tandprotheticus neemt een nieuwe afdruk van uw kaak en het tandtechnisch laboratorium brengt een nieuwe laag kunststof aan die perfect aansluit op de huidige vorm van uw kaakwal.

Het grote voordeel van rebasen is dat uw vertrouwde kunstgebit behouden blijft. De tanden, de beet en het uiterlijk veranderen niet. Alleen de pasvorm wordt hersteld. De behandeling is doorgaans in één dag afgerond. Bij een volledig kunstgebit wordt een rebase voor 90% vergoed vanuit de basisverzekering, met een wettelijke eigen bijdrage van 10% in plaats van de 25% die bij een nieuw volledig kunstgebit geldt. Bij een gedeeltelijke prothese geldt die regeling vanaf 18 jaar niet.

Gemiddeld is een rebase nodig twee tot drie jaar na plaatsing van een nieuw kunstgebit, maar dit kan per persoon sterk verschillen. Regelmatige controle bij onze praktijk helpt om het juiste moment te bepalen. Wat dragers na zo'n behandeling zelf merken, leest u bij de ervaringen rebasen kunstgebit.

Mijn kunstgebit is niet goed gemaakt — wat nu?

Zit uw kunstgebit vanaf de eerste dag niet goed, dan gaat het om de vervaardiging; ging het pas na maanden of jaren wringen, dan is uw kaak veranderd. Dat onderscheid bepaalt de route: een fabricagefout valt binnen de garantieperiode onder de garantie, kaakverandering vraagt om een rebase.

Bij ons geldt 1 jaar garantie op een reguliere prothese en 2 jaar op een klikgebit. Daaronder vallen materiaal- en fabricagefouten, noodzakelijke pasvormcorrecties kort na plaatsing en het verhelpen van drukplekken in de inregelperiode. Lees precies wat er wel en niet onder valt op onze pagina over garantie op een kunstgebit.

Let op: een nieuw kunstgebit dat de eerste weken schuurt of anders aanvoelt, is nog geen fout kunstgebit. Vrijwel elke prothese heeft een inregelperiode waarin drukplekken worden bijgeslepen, en daar zijn doorgaans een of meer nacontroles voor nodig. Van een echte fabricagefout is sprake wanneer de beet structureel niet klopt, de tanden scheef staan of het kunstgebit ondanks herhaalde correcties niet blijft zitten.

Bent u ontevreden over een kunstgebit dat elders is gemaakt? U kunt bij ons terecht voor een second opinion. Wij beoordelen de pasvorm, de beet en de staat van uw kaakwal en zeggen u eerlijk of het gebit nog te corrigeren is of dat vervanging de betere keuze is. U heeft daarvoor geen verwijzing nodig.

Wanneer is een nieuw kunstgebit nodig?

Rebasen is niet altijd voldoende. In sommige situaties is een nieuw kunstgebit de betere keuze. Dat geldt met name wanneer:

• Uw kunstgebit ouder is dan zeven tot tien jaar en de materialen versleten zijn
• De tanden sterk versleten, verkleurd of beschadigd zijn
• De beet (occlusie) veranderd is en niet meer correct is
• Het kunstgebit meerdere keren is gerepareerd en de structuur verzwakt is
• U al eerder een rebase heeft gehad en het kunstgebit opnieuw los zit

Een nieuw kunstgebit wordt met moderne materialen en technieken op maat gemaakt voor uw huidige mondsituatie. Een volledig kunstgebit wordt voor 75% vergoed vanuit de basisverzekering; u betaalt een wettelijke eigen bijdrage van 25%. Wij adviseren u altijd eerlijk of een rebase volstaat of dat een nieuw gebit de betere keuze is. Welke stappen bij het nieuw kunstgebit aanmeten horen, leest u op onze pagina daarover; wat de eerste weken daarna van u vragen, staat beschreven bij kan niet wennen aan kunstgebit.

Klikgebit: de definitieve oplossing voor een los ondergebit

Vooral in de onderkaak is een los kunstgebit een veelvoorkomend probleem. Anders dan in de bovenkaak is er bij de onderkaak geen gehemelte dat voor zuigkracht zorgt. Het onderkunstgebit heeft daardoor van nature minder houvast. Voor veel mensen is dit een bron van dagelijkse frustratie, ongeacht of het kunstgebit nieuw of gerebaset is.

Een klikgebit biedt hier een definitieve oplossing. Bij een klikgebit worden twee of meer implantaten in de kaak geplaatst, waarop het kunstgebit vastklikt. Het resultaat is een gebit dat rotsvast zit, niet kan verschuiven en waarmee u weer alles kunt eten en doen. In ons artikel over het verschil tussen een kunstgebit en een klikgebit leest u meer over de voor- en nadelen van beide opties.

Een klikgebit is een ingrijpendere keuze dan rebasen, dus weeg de opties eerlijk af. Lees daarom ook welke nadelen een klikgebit heeft en bekijk vooraf wat een klikgebit kost, zodat u een weloverwogen beslissing kunt nemen.

Klikgebit zit te vast: wat kunt u doen?

Een klikgebit dat te vast zit, heeft een te hoge retentie: de klemkracht van de bevestigingsdelen is groter dan nodig. Die kracht is instelbaar. De matrixjes van een drukknopsysteem en de nylon inserts van een locator-systeem zijn in verschillende sterktes leverbaar en worden tijdens een regulier bezoek vervangen.

Wacht wel even voordat u iets laat bijstellen. Nieuwe bevestigingsdelen zijn de eerste weken merkbaar stroever dan ingelopen exemplaren, en ook de manier van uitnemen scheelt veel. Vraag uw tandprotheticus u de juiste techniek voor uw systeem voor te doen; een prothese die verkeerd wordt losgewrikt, voelt veel vaster dan hij is en de bevestigingsdelen slijten er sneller door.

Blijft het na een paar weken oefenen te zwaar gaan, laat de retentie dan bijstellen. Welk systeem u heeft en wat dat betekent voor het in- en uitnemen, leest u in ons artikel over locators op implantaten versus het drukknopsysteem. Gaat het juist andersom en klikt uw klikgebit niet meer vast, dan zijn de matrixjes of inserts vermoedelijk versleten; die gaan gemiddeld 1 tot 2 jaar mee.

Klikgebit klikt niet meer vast

Klikt uw klikgebit niet meer vast, dan ligt dat vrijwel altijd aan versleten klemdelen, niet aan de implantaten. De matrixjes van een drukknopsysteem en de nylon inserts van een locator-systeem zijn slijtdelen: door dagelijks in- en uitnemen verliezen ze na verloop van tijd hun klemkracht. Ze worden tijdens een regulier bezoek vervangen, terwijl de implantaten gewoon blijven zitten.

Blijft het gebit ook met nieuwe klemdelen instabiel, dan zit het probleem in de pasvorm van de prothese zelf: de kaakwal eronder is geslonken, waardoor het gebit op de klemdelen gaat wippen. In dat geval is een opvulling nodig in plaats van nieuwe klemdelen. Twijfelt u waar het aan ligt, laat het dan beoordelen voordat de klemdelen extra belast raken.

Wanneer naar de tandprotheticus?

Zit uw kunstgebit losser dan voorheen, of heeft u het idee dat het niet meer goed past? Dan is het verstandig om een afspraak te maken bij de tandprotheticus. U heeft daarvoor geen verwijzing nodig van uw tandarts. Bij onze praktijk in Sleeuwijk kunt u terecht voor een controle van uw kunstgebit. Wij beoordelen de pasvorm, bekijken de staat van uw kaak en adviseren u over de beste oplossing: een rebase, een nieuw kunstgebit of een klikgebit behandeling.

Maak vooral niet de fout om te lang te wachten of te wennen aan een los kunstgebit. Vroeg ingrijpen is goedkoper, eenvoudiger en beter voor uw kaakgezondheid. Neem vandaag nog contact met ons op via het contactformulier of bel ons op 0183-302257. Wij helpen u graag naar een kunstgebit dat weer stevig en comfortabel zit.

Veelgestelde vragen

Gerelateerde artikelen